DE BASILICIS LIBRI III. 79 



in exedra sed in pronao aedis Augusti posuissel, vel quod eodem redit, 

 pronao aedis pro exedra basilicae usus esset. Tei'tium deniqiie lociim, in 

 quo apsidis mentionem facere debuerit, eum intelligo , in quo allerius 

 geneiis basilicaruni virtutes exposuit, et utiiusqvie generis comparât ionem 

 instituit. Nani si apsidem primariani * basilicae partem esse putasset Vi- 

 truvius (quod illi putant), rationem reddere debebat lectoribus , cur exe- 

 dram aut omnino negligeret, aut pronaum aedis Augusti in ejus locura 

 suffecisset. Quas res gravissimas quum Vitruvius non commémora verit , 

 mihi quidem persuasum est, exedram, quam basilicis adjectam fuisse re- 

 centiores contendunt, Vitruvii teniporibus in basilicis non exstitisse. In 

 qua sententia etiam illud me confirmât , quod licet et basilicae et singulae 

 earum partes saepissime commemorentur, apsidem tamen son exedram 

 basilicae nusquam commemoratam inveni ^. 



Quod autem supra dixi, Yiiruvium ne locum quidem exedris aediflcan- 



'- dis reliquisse, ejus rei superesl ut rationem subjiciam. Quum enim ille 



docueril, in externis parlibus, hoc est in utraque parte extrema basilica- 



' Bunsen, Die Basilihen d. ch. Roms, pag. 19, liaec scribit : « Das Tribunal war schon von Au- 

 gustus selbsUindig angewandt , und als der wichligste und nûtzlichsie Theil dcr BasUika von scinen 

 NuehfoUjern mit (/rosser Freiheil ausgebildti uwrden. » Quae quld sibi velint non liquet. Nam tri- 

 bunalia a»/e Augiistum in foro fuisse neniiiiem fugit, apsides vero in basilicis Augusti tenipore 

 fuisse nondum probaUim est. Cf. not. 3, pag. 74 et sq. 



* Bunsen, t. l., pag. 21, putat Plinii \eibis ( Ep. VI, 35, § 3) : « Praeleiea densa circuinstan- 

 » tium corona latissimuin judiciinn niulliplicl circnlo ambibat, » quae ita interpretatus est : Aus- 

 serdem iinnjab ein dicliter Kranz die so ilhernus r.Eii.viiMiGE Gericiisstaette ( Tribwialnische) in viel- 

 fachen Krciuen, significari exedram judicio exercendo destinatam. Quam inlerpictalioneni vocum 

 amplissiinum judicium » ceraumice Gehictitsstaette probare non poterit, (pii in eaJeni cpistola 

 legit vcrba proxime antegrcssa : « Est baec oiatio pro exempli laritate el jiidicii niagnitiulinc in- 

 » signis. Nain femina spicndide nata , exheredata ab octogenario pâtre — quadrxiplici judicio bona 

 x palerna repctebat. Sedebant/di/icfs ceiiliiin et octorjinta : tôt enini fpiatuorjudiciis conscribiintur, 

 ji inrjens ulrinique advocatio cl mtmerosa subsellia » Post baec igitur pcrgil Plinius : « Praetcrea 

 n densa ciixiinistantium corona, lalissiinuiii judieiiiiii mulliplici cirrnlo ambibat. » Jani ex verbis 

 supra adscriptis patet, jndicium propteiea appeliatiim esse latissiiniini , quod (pii jiidicinni exer- 

 cebunt fuernnt plurinii, vcliiti judices et ingens advocatio et auditorcs in numerosis subselliis 

 assidenles. Quare ut et locus et personae siinul \erbis rontincantnr, vcrtcndum est, dns sehr 

 ausrjedehute , seltr erweiterle Gericltl. Praetcrea spontc ajqiarcl , inullitndinein exedram ambienleni , 

 quam extra miiros basilicae starc opoituil, jiidiciiiiM vidcrc non |i(]liiissi'. l'iide ctiam eluccl. Pli- 

 nium voce jiidicii exi'dram non significasBc. Ncqiic reclins idcnj vir docliis in Vitruvii vcrl)is, 

 lib. V, I, 8 : « bemieycli schematis » exedra sou apsidis nomen lalcre existimavit. Vid. infra, § 4. 



