158 DE BASILICIS LIBRI III. 



Qui auleni ante atrium exstructus erat aditus aut biuis tantum quatei- 

 iiisve constabat columnis, aut universi atrii latitudinem aequans amplum 

 in se coutinebat vestibuluiu. Nam quo magnificentiores erant basilicae, 

 tauto aiupliore oinaii solebant vestibulo, ut quae intus spectarentur mys- 

 teria ipsius aditus inagnifico indicarentur adspectu '. Ceterum pro docu- 

 mentis eorum omnium, quae modo exposui, hae esse possunt basilicae : 

 primum basilica Sancti Laurentii extra muros Romanos apside carens 

 (tab. VU, fig. 1), tum basilica Sanctac Agnetis anliqua, apside atque atrio 

 iustructa (tab. \II, fig. 0), denique basilica Vaticana anliqua (tab. VII, 

 iig. 4) et basilica Sancti Pauli in via Ostiensi , utraque et apside cum trans- 

 versa ambulatione et atrio cum vestibulo ornata. 



Sed restât jam , ut doceam, mulatis ecclesiae christianae rationibus 

 etiam basilicarum cliristianarum formas mutatas esse. Nam quae posteriore 

 tempore supervacanca viderentur, amota, quae minus apta essent, immu- 

 tata sunt. Quare quum post sublatam Gentilium superstitionem et post in- 

 troduclum infantium baptisma, denique post superatos Gentilium tyran- 

 rannos laxatamque disciplinae ecclesiasticae severilatem, neque Infidèles 

 neque Catechumeni neque Lapsi amplius invenirentur, et si qui superessent 

 alius gencris poenitentes, et numéro pauciores essent neque a templis 

 prorsus viderentur arcendi, non mirum est, eum locum, qui bis omnibus 

 antea destinatus erat, atrium puta, aut ab antiquis ecclesiis remotum (v. 

 c. a basilica Sanctae Agnetis , a basilica Sessoriana seu Sanctae Crucis Ilie- 

 rosolymilanae, ab ecclesia Sanctae Mariae in Dominica aliisque), autrecen- 

 tioribus basilicis plane non additum esse (v. c. basilicae Sanctae Mariae 

 Majoris et aliis). Ac potuit hoc eo facilius fieri, quum qui in medio atrio 

 positus fuerat cantharus posteriore tempore propter mutatum vestitum pe- 

 dibus lavandis non amplius posset inservire. Itaque in atrii locum jam 

 sulïoctum est amplum atque splendidum vestibulum, quale in omnibus 

 basilicis recentioribus conspicitur, eodemque loco, quae ex atrio servandae 

 viderentur sedes poenitenlium conslitutae, et canthari quoque prope por- 



' Euscb., H. E. ,\, 4 : npS^ruXov ^i /iiya xxl f/; ù'ij^oç èjr^pfdvo'j rpéi aÙTXi àvhxovTOi îfXhu ixT/rat 



