166 VERHANDELIISG OVER DE 



invoeren, maekte men van de rederykers wysgeeren, gelyk zy zich 

 ook noeniden ; en toen , in het bcgin der zestiende eeuw , de room- 

 sche godsdienst in aile landstreken het punt van onderzoeking werd, 

 bestond er reeds in de Nederlanden een geheel léger van zelfdenkers, 

 die maer eenen wenk noodig hadden om zich onder eene nieuvye 

 banier te scharen. Ware het doel van het Bourgondisch huis geweest 

 oprecht de tacl- en letterkunde te bcschaven, dan hadden deze er 

 by gewonnen , en de godsdienst had zulke zware slagen niet onder- 

 staen. 



De tooneelstukken der rederykers waren voornamelyk in twee 

 soorten verdeeld, in ernstige of spelen van sinne, en in blyspclen, 

 ballementeu geheeten. Op de pryskampen werden ze uitsluitelyk 

 vertoond , behalve dat men somtyds eene kluite of klucht achterna 

 gaf. 



Daer werden ook van tyd tôt tyd eigenlyke tooneelstukken gegeven, 

 enkelyk sjiel ofcowief//e geheeten. Men had nog presenfspeleti , tafel- 

 spelen , bruiclsprahen en /ioningspelen, welke ook elders dan op het 

 tooneel vertoond werden , gelyk wy later zien zullen. 



Om een denkbeeld te geven van een spel van sinne , op eene uitge- 

 schrevene vraeg gemackt , wil ik de volgende analysis aen professer 

 Serrure ontleenen. Dezelve is van een bekroond spel door de Lcuven- 

 sche kamer de Roos , in 1561 , te Antwerpen gcspeeld , op de vraeg : 

 Wat den mensch aldermeest tôt conste verwect. In dat zinnespel 

 bewyst de dichter dat lof, eere ende prys de grootste dryfveren zyn 

 voor den kunstoefenaer. Al de verschynende persoonen zyn allego- 

 rieke , en wel de volgende : Het verlancjend Herte, de Geest der 

 Wysheid , de nat\ierlyhe Inclinatie , de Mensch, de Arbeid , de Hoop 

 tôt hoogheid, de Zorg voor schande en de Eer. 



« By de opening van het tooneel ziet men het verlangend Hert, in 

 de gedaente van een statelyk man in eenen stoel zitten. Hetzelve 

 houdt eene lange alleenspraek, waerin het zich beklaegt over zyne 

 verlatenheid. Ilierop verschynt de Geest der Wysheid, in de gedaente 

 van eenen eugel met vleugelcn en met den staf van Mercurius in 



