20 



de woelrat voorkomt, die iets kleiner is dan de gewone, 

 lichter van kleur, en meer kortstaartig. Die vorm wordt dan 

 als eene afzonderlijke verscheidenheid aangeduid onder den 

 naam Arvicola amphibius var. terrestris. Aanvankelijk, toen ik 

 nog maar weinig exemplaren, van hoogere zandgronden af- 

 komstig, onder de oogen had gehad, meende ik dat deze on- 

 derscheiding steek hield ; maar later is mij gebleken, dat zij 

 niet opgaat. Wel komt het mij voor, dat gemiddeld de exem- 

 plaren van den hoogen zandgrond iets kleiner zijn dan die van 

 lage gronden en van den waterkant, wat met het verschil in 

 voedsel zou kunnen in verband staan; maar ik heb toch nog 

 te weinig „woelratten" van lage en van hooge gronden met 

 elkander vergeleken, om met zekerheid omtrent de grootte der 

 exemplaren van verschillende gronden een oordeel uit te spreken. 

 Wèl kan ik met beslistheid verklaren, dat de „aardwolf" of 

 „vreetwolf" van onzen diluvialen zandbodem bij lange na niet 

 altijd lichter van kleur is dan de zoogenaamde „waterrat" van 

 den Langendijk en van Aalsmeer. Evenwel hebben — naar 

 het mij voorkomt — gemiddeld de donkere exemplaren wat 

 langeren staart dan de lichtere. Soms komen in hetzelfde nest 

 jongen van vrij uitéénloopende kleur voor: zwartachtig of 

 roodachtig bruine met geelachtig grijze. 



Het schijnt mij derhalve, dat men geen recht heeft, den „aard- 

 of vreetwolf" onzer hoogere diluviale zandgronden te beschouwen 

 als eene andere variëteit, nog minder als eene andere soort 

 dan de „woelrat" of „waterrat" der lagere, alluviale landen. 



(Wordt vervolgd.) 

 Wagenlngen, 1 April 1912. 



J. RITZEMA BOS. ' 



