56 



Zoo tast Bourgondische pap ') ijzer aan en Californische 

 pap ^) koper. Bij elk van deze inwerkingen dien ik een 

 oogenblik te blijven stilstaan. 



Men zou van te voren wellicht verwachten, dat 't met de 

 Bourgondische pap precies gesteld is als met de Bordeauxsche: 

 dat een blank ijzeren voorwerp, in de goed bereide pap ge- 

 dompeld, niet zou worden aangetast onder afzetting van koper. 



Er bestaat echter te dien opzichte wel degelijk verschil tus- 

 schen de Bordeauxsche en de Bourgondische pap; de eerste tast 

 ijzer niet, de tweede tast dit metaal wel aan. Zelfs wanneer 

 een geringe overmaat soda aanwezig is, bevindt zich in de versch 

 bereide Bourgondische pap toch eenig koper in opgelosten toe- 

 stand. Niet alleen de opgeloste koperverbinding, maar ook 

 het koolzuur, dat zich bij de aanmenging van het pappoeder 

 met water ontwikkelt, werkt op ijzer in ^). 



Uit de aan dit artikel toegevoegde plaat kan men zich 

 eenigszins een voorstelling maken van de mate waarin ijzer, 

 (smeed- zoowel als gietijzer) en staal worden aangetast: zie in 

 fig. 3 de drie bovenste der reeks metalen staven; deze staven 

 zijn met het linksche uiteinde anderhalf uur in Bourgondische 

 pap gedompeld geweest. Ook ziet men afgebeeld, in fig. 2, een 

 gedeelte van het reservoir van een rugpulverisateur, dat aan 

 de buitenzijde uit koper en aan de binnenzijde uit ijzer bestond. 

 Dit minderwaardig materiaal werd onder de inwerking der 

 pap zeer sterk aangegrepen ; het is zelfs hier en daar doorboord. 



Een even overtuigend beeld levert fig. 1, voorstellende een 

 gedeelte van een ijzeren sproeibuis, die ruim drie jaren lang 



') Het gebruik van Bourgondische pap, uit kopervitriooi en soda 

 gemaakt, verdringt in de aardappelteelt meer en meer dat van Bor- 

 deauxsche, uit kopervitriool en kalk bereid. 



'^) Aan dit, voor een groot gedeelte uit zwavel bestaand middel is 

 een vorig artikel in dit tijdschrift gewijd: zie blz. 21 van dezen jaargang 

 van dit tijdschrift. 



•*) Men heeft ook bij waterleidingen de ervaring opgedaan, dat kool- 

 zuurhoudend water ijzer aantast. 



