97 



men in het werk van A. en S. een korte inhoudsopgave, ter- 

 wijl het belangrijkste daaruit met de eigen ervaringen van de 

 schrijvers tot een geheel is verwerkt. 



Het blijkt bij het doorlezen van het boek, dat men, wat be- 

 treft de kennis der ziekteoorzaak, nog niet verder is dan drie 

 jaar geleden, toen ik in Staring's almanak voor het jaar 

 1910 een overzicht gaf van de meer belangrijke meeningen, 

 die te dien opzichte zijn uitgesproken. 



Tegen de opvatting als zou de ziekte een verschijnsel van 

 ouderdomszwakte zijn, gevolg van lang voortgezette geslachts- 

 looze voortplanting, wordt vooral dit argument aangevoerd, 

 dat — zij het ook bij uitzondering — van zieke planten weer 

 gezonde nakomelingen zijn gewonnen. Een zeer typisch geval 

 deelen de schrijvers daarvan mede. Knolletjes ter grootte 

 van een erwt, afkomstig van enkele zieke planten met een reeks 

 van zieke voorouders, brachten plotseling gezonde planten voort 

 met een veel grooteren opbrengst. Het zal interessant zijn later 

 te vernemen, hoe 't met de nateelt van deze planten gesteld is. 



Appel zelf is teruggekomen op de vroeger uitgesproken 

 meening, dat de ziekte door een schimmel zou worden teweeg- 

 gebracht, die bij microscopisch onderzoek in de knollen van 

 zieke planten te vinden zou zijn, een meening destijds door 

 mij in Staring's almanak bestreden. Ook op Sorauer's en- 

 zymreactie ter onderscheiding van zieke en gezonde knollen is 

 geen peil te trekken. Een aantal andere hypothesen over de 

 oorzaak kunnen gerust geheel en al onbesproken blijven. 



Niet alleen kent men de oorzaak der ziekte nog niet, maar 

 men weet zelfs niet of zij al of niet besmettelijk is. Daar zij 

 eenige achtereenvolgende geslachten van aardappelplanten schijnt 

 noodig te hebben om hare symptomen duidelijk tot ontwikke- 

 ling te brengen, is het hoogst moeilijk te beslissen of een 

 eventueel optreden dier verschijnselen het gevolg eener vroeger 

 verrichte infectie is. 



