101 



Neeb, Rijkslandbouwleeraar te Rotterdam en Brommersma te 

 Winsum in de gelegenheid was de soort Friesche Jam te ver- 

 bouwen, gebleken, dat de ontaardingsverschijnselen, welke aan 

 haar volgens ervaren landbouwers reeds meerdere tientallen 

 van jaren in steeds heviger mate zijn waargenomen, geen andere 

 zijn, dan die van de bladrolziekte. 



Niettegenstaande over krulziekte van de aardappelplant in 

 honderden verhandelingen is geschreven, en dit aantal meer 

 dan verdubbeld is sedert Appel ') in het jaar 1905, 

 ter onderscheiding van andere vormen van krulziekte, den 

 naam „bladrolziekte" invoerde, heeft mij de studie van deze 

 uitgebreide literatuur geen inzicht in den aard der kwaal 

 verschaft. Alleen door jarenlang achtereen zieke planten in 

 vergelijking met gezonde voort te telen en deze planten in 

 verschillende richtingen, vooral anatomisch en physiologisch te 

 onderzoeken, heb ik eigenaardige inwendige ziekteverschijnselen 

 leeren kennen, welke eenig licht ontsteken omtrent den oorsprong 

 der kwaal. Dit resultaat, dat met de denkbeelden van vele 

 schrijvers van den laatsten tijd, die de bladrolziekte voor een 

 infectieziekte houden, in strijd is, steunt veeleer de door van 

 Bavegem ontwikkelde stelling. Inderdaad schijnt het mij toe, 

 dat wij in de bladrolziekte een verschijnsel voor ons hebben, 

 dat, al verloopt het ook al niet geheel zooals onze achttiende- 

 eeuwsche onderzoeker het zich voorstelt, toch wel degelijk 

 met den naam ontaarding of degeneratie mag worden bestempeld. 



Wij zullen, alvorens dit begrip nader te ontwikkelen, de 

 uitwendige ziekteverschijnselen en de schade, die de" ziekte 

 aanbrengt, aan de hand der vier bij dit stuk behoorende pho- 

 tographische platen nader beschrijven en vervolgens deze ver- 

 schijnselen uit de inwendige structuurafwijking der zieke planten 

 verklaren. 



') Appel en SCHLUMBERQER, Heft 190 der „Arbeiten der deutschen Land- 

 wirtschaftsgesellschaft." Dit stuk, dat een overzicht bevat van de 

 tot 1911 over bladrolziekte verschenen literatuur, heb ik nader be- 

 sproken op biz. 96 e.v. van den vorigen jaargang van dit tijdschrift. 



