— 47 — 



van 20 pCt. van het tekort op de Buitengewesten, dat voor 

 rekeninjj der contractanten komt, zal nauwelijks of niet te 

 bereiken zijn langs dezen weg alléén. 



Ook de mogelijkheid van verstoring der verbindingen tus- 

 schen de groote eilanden ziet de adviseur onder de oogen . 

 Een indeeling van de gewesten tot groepen, die elkaar ook 

 dan nog kunnen helpen, heeft zijn aandacht. 



Aan het slot van het advies wordt ontraden voort te gaan 

 met het maken van propoganda van gouvernementswege voor 

 de teelt van exportgewassen, die tot heden inderdaad gunstig 

 werkte op de handelsontwikkeling dezer gewesten. 



In het heffen van een invoerrecht op rijst voor bepaalde 

 streken ziet de kundige adviseur een middel, dat uitnemend 

 in staat is om de rijstcultuur meer loonend te maken in ver- 

 houding tot die der exportartikelen. De heffing van dit in- 

 voerrecht zou niet zijn een belasting ten behoeve van den 

 rijstbouw, die gelegd wordt op de schouders van den niet- 

 producent, maar een belasting op den welstand, die zich open- 

 baart als lediggang. 



Als niet-rechtstreeks werkende middelen beveelt de adviseur 

 ten slotte aan: „krachtige exploratie naar fosfaten i) en be- 

 vordering van de bereiding van meststoffen daaruit en bovendien 

 van de meststoffen bereid met luchtstikstof; inrichting van een 

 instuut tot bestudeering van de samenstelling der volksvoeding." 



In een naschrift toont de schrijver aan, dat algeheele ver- 

 dwijning van de suikercultuur de voor padi beschikbare sawah- 

 oppervlakte slechts zou uitbreiden met ongeveer 7 pCt. 



Het prae-advies sluit met een paar kaartjes, waarop door 

 kleuren op bijzonder heldere wijze is aangegeven, waar zich in 

 Oost-Azië het surplus bevindt en vanwaaruit men dit surplus 

 tot zich zoekt te trekken. Een kaartje van deze landen geeft 

 het relatief en het absoluut tekort aan. 



2 Februari 1919. K. VAN DER Veer, 



1) Juist een dezer dageu voud de Heer F. Buning van Cheribon aan de 

 Noordhelling van den Tjerimai bij Palimanan fosfaten, die in aanmerking 

 kunnen komen. 



