— 57 — 



Tenslotte besluit Boussingault, dat de stikstof ook direct 

 in het organisme dei planten kan komen als de groene deelen 

 geschikt zijn om deze te fixeeren. 



Het werk van Boussingault omvat den geheelen land- 

 bouw en behandelt de samenstelling van den oogst op verschil- 

 lende ©ogenblikken, van de ontwikkeling der planten, de samen- 

 stelhng van den grond enz. Zijn werk werd uiterst helder 

 samengevat door DuMAS in een merkwaardigerwijze door de 

 landbouwscheikundigen geheel over het hoofd gezien boekje 

 „Essai de statique chimique des êtres organisés"', 1844, 



Er gebeurden in dien tijd nog andere bruikbare onderzee- 

 kingen, zonder dat deze nu bepaald belangrijke ontdekkingec 

 opleverden ; totdat in 1 840 LiEBrG zijn beroemd rapport uitgaf 

 over den staat der organische chemie, later uitgegeven als 

 „Chemistry in its application to Agriculture and Physiologv" 

 (Rapport voor de British Association), 



In dit werk toog LiEBiG te velde tegen de plantenphysio- 

 logen van dien tijd, omdat zij tegen alle bewijzen in toch 

 maar steeds vast hielden aan het denkbeeld, dat de planter, 

 koolstof uit den bodem krijgen. Hij zei o. a.: ..Alle verklaringen 

 van chemici moeten wel zonder nut blijven en zonder resultaat, 

 want woorden als koolzuur, ammoniak, zuren en basen zijr: 

 zonder eenige beteekenis voor de physiologen; het zijn w^oorder: 

 zonder zin voor hen en termen uit een onbekende taal, die bij 

 hen geenerlei denkbeelden opwekken'". Hij vond de proever. 

 der physiologen om bun theorie te steunen zonder waarde voor 

 het bewijzen van welke meening ook. ., Deze proeven worden, 

 door hen als overtuigend beschouwd, terwijl ze alleen het 

 medelijden kunnen opwekken". Zoo kreeg LiEBiG door zijr. 

 sarcasme en het belachelijk maken van de physiologen gedaar. 

 wat DE Saussure en Boussingault door hun logica niec 

 konden bereiken: n.1. hij doodde eindelijk de theorie van de 

 humus, die de koolstof levert aan de plant. Alleen enkele- 

 zeer groote stijfkoppen bleven volhouden, dat de planten haar 

 koolstof uit den grond haalden en niet van het koolzuur uit de 

 lucht. Men mag hier niet uit het oog verliezen, dat men echter 

 geen bewijzen had, .dat de planten werkelijk alle koolstof 

 krijgen uit het koolzuur uit de lucht. Dertig jaar later voerde 



