— 58 — 



werkelijk Gra.ndeau" (Comptes Rendus 1872) bewijzen aan, 

 dat het niet onmogelijk is, dat de plant ook van de humus 

 een gedeelte der koolstof krijgt en deze denkbeelden vinden 

 bij sommigen nog ingang. Ook hier ontbreekt nog steeds een 

 overtuigend bewijs, zoodat dit vraagpunt ook thans nog een 

 der vele onopgeloste problemen der landbauwscheikunde blijft. 



Maar in den tijd van LiEBiG werd het koolzuur beschouwd 

 als uitsluitend leverancier van koolstof, terwijl waterstof en 

 zuurstof van het water afkomstig waren en de stikstof van de 

 ammoniak. Daarbij kwamen dan nog enkele noodzakelijke 

 minerale bestanddeelen, zooals alcali voor de neutralisatie 

 der zuren, die de planten in den loop van het levensproces 

 afscheiden, verder phosphaten voor de zaadvorming en kali- 

 silicaten voor de stengels van grassen en granen. Het bewijs 

 voor deze laatste punten werd geleverd door de asch-analyse. 

 De planten zullen misschien wel alles absorbeeren, maar de 

 wortels scheiden het niet bruikbare weer af. Is dus een stof 

 in de asch aanwezig, dan is het bewijs geleverd van de nood 

 zakelijkheid van deze stof voor den groei der plant. 



Volgens LiEBiG vinden de planten in de lucht een onuit' 

 puttelijke voorraad koolzuur. In de eerste stadia van den groei 

 der plant wint men echter tijd, zegt hij, als er dan ook kool- 

 zuur wordt afgescheiden door den bodem, want dit koolzuui 

 gaat door de wortels naar binnen en vormt een extra- voedsel. 

 Daarom is een gift van humus, die koolzuur oplevert^ zeer 

 gewenscht, ook omdat het koolzuur sommige alcali-verbin- 

 dingen uit den bodem aantast en oplosbaar maakt en dus 

 geschikt maakt voor voedsel. 



Alle alcali verbindingen in den grond zijn niet even ge- 

 makkelijk oplosbaar. Dit wordt verbeterd door het kalken 

 van den grond en in het algemeen door de grondbewerking, 

 die het verweeren in de hand werkt. Ten slotte helpt de 

 plant mee door azijnzuur af te scheiden, dat vele stoffen op- 

 losbaar maakt. 



Stikstof komt van de ammoniak, die weer afkomstig is uit 

 den grond, uit toegevoegden mest of uit de lucht. Wil een 

 grond vruchtbaar blijven, dan moet men aan den grond terug- 

 geven wat de planten er uit halen, 



