— 69 — 



men het verschil tusschen de stikstofverzamelaars (de Vlinder- 

 bloemigen en de andere Leguminosen) en de stikstofverbrui- 

 kers (granen en andere gewassen). Ook zag men in Europa, 

 dat de Vlinderbloemigen beter groeiden, wanneer ze in staat 

 waren om bacteriënknolletjes te maken, dan wanneer dit 

 niet het geval was. Zoo kwam men op de gedachte van 

 een samenhang tusschen de knolietjesbacteriën en de stik- 

 stofvermeerdering van den bodem. 



Vooral gaven de proeven van H. Hellriegel en H. WiLL- 

 FARTH ^) in 1 888 een oplossing van dit vraagstuk. Het doel 

 van hun onderzoek was, na te gaan, welke stoffen voor het 

 plantenleven noodzakelijk waren. In zandculturen werden 

 daartoe de planten mèt en zónder een bepaalde stof ge- 

 kweekt. In stikstof vrij kwartszand, waaraan wèl de andere 

 voedingsstoffen toegevoegd waren, was de groei van de door 

 hen onderzochte granen (haver en gerst) ongeveer gelijk aan 

 nul ; werden nitraten toegevoegd, dan was de groei normaal. 

 Hetzelfde was het geval voor de onderzochte Vlinderbloemigen 

 (erwten, serradella en lupinen), wanneer de voedingsbodem 

 te voren gesteriliseerd was. Gebeurde dit niet of werd aan 

 den bodem een heel verdund, niet gekookt, afgietsel van ge- 

 wone aarde toegevoegd — dus van geen beteekenis, wat 

 betreft de hoeveelheid daarin voorkomende stikstofverbindingen 

 — , dan was de groei der Vlinderbloemigen dikwijls normaal, 

 de planten waren dan onafhankelijk van de oorspronkelijk 

 in den voedingsbodem aanwezige stikstof. Dit was altijd het 

 •geval, wanneer er aan de wortels der Vlinderbloemigen 

 knolletjes ontstanden. Hieruit maakte Hellriegel de volgende 

 gevolgtrekkingen : 



1 . De Leguminosen zijn, wat de opname van hun stikstof- 

 voedsel betreft, geheel verschillend van de Gramineeën. 



2. De Gramineeën zijn voor hun behoefte aan stikstofvoeding 

 geheel op den voorraad in den bodem beschikbare 

 stikstof aangewezen. 



1) H. Hellriegel und H. Willfarth. Untersuchungen über die Stick- 

 fltoffnahrung der Gramineen und Leguminosen. Zeitschrift für Rübenzucker- 

 iodustrie, Beilageheft November 1888. 



