— 70 — 



3. Voor de Leguminosen is, behalve de in den bodem be- 

 schikbare stikstof nog een andere stikstofbron aanwezig 

 om daaruit stikstof te putten. 



4. Deze tweede bron is de vrije, elementaire stikstof der 

 atmosfeer. 



5. De Leguminosen alleen kunnen deze vrije elementaire 

 stikstof niet opnemen, maar hebben daarvoor de hulp 

 van levende microben in den grond noodig. 



6. Daarvoor moeten de Leguminosen met bepaalde microben 

 van den grond in symbiose leven. 



7. De wortelknoUetjes der Leguminosen zijn niet als reserve- 

 óphoopers van eiwitten te ^ beschouwen, maar staan in 

 verband met de assimilatie der vrije elementaire stikstof. 



Door deze gevolgtrekkingen begon het eigenlijke onderzoek 

 naar den nuttigen invloed der knoUetjes en naar de stikstof- 

 voeding der Leguminosen, waardoor het kweeken in reincultuur 

 van de bewuste bacteriën ook voor den landbouw een groot 

 belang werd. 



In de praktijk trachtte men door ruwe infecties van den 

 bodem het doel te bereiken : men nam grond van den eenen 

 akker, waar een bepaalde Vlinderbloemige bacteriënknoUetjes 

 maakte, en entte daarmee een anderen akker, waar dezelfde 

 Vlinderbloemige geen knoUetjes vertoonde. Deze grove me- 

 thode bevat talrijke bezwaren: men bracht daardoor allerlei 

 onkruidzaden van elders in den geënten grond, bovendien 

 liep men kans, de kiemen van gevaarlijke plantaardige en 

 dierlijke parasieten in te voeren. Het scheen een uitkomst, 

 toen de bewuste bacteriën in reincultuur gekweekt konden 

 worden. Zoo werden talrijke praeparaten van knolletjesbacteriën 

 in den handel gebracht en met meer of minder succes toegepast ; 

 het zou te ver voeren, hier de namen van al de verdienstelijke 

 onderzoekers op dit gebied te vermelden. 



Het was dan tot nu toe een stelling geworden, aan welker 

 juistheid geen redelijke twijfel mogelijk was: de Leguminosen 

 verzamelen vrije, elementaire stikstof uit de atmosfeer door 

 middel van de bacteriën in de wortelknoUetjes. Een andere 

 vraag was, of deze bacteriën ook buiten de knoUetjes vrije 

 stikstof uit de lucht opnemen Dit laatste werd door enkele 



