— 72 — 



boom zou toekennen, wanneer niet de stikstofbinding in de 

 knolletjes tot een ingekankerd geloof ware geworden. De brem- 

 struik {Sarothamnus vulgaris) en de doornstruik ( Ulex euro- 

 paeus) verhouden zich juist zoo als de ^caa'ö; Bij gewone bruine 

 boonen {Phaseolus vulgaris) op zandgrond vond hij slechts 

 weinig knolletjes en alleen aan duune zijwortels. Lupinus luteus 

 en serradella verhouden zich evenzoo. Vergelijkt men de ge- 

 noemde planten, die alle in den landbouw beroemd zijn wegens 

 de verbetering van de schrale gronden, waarop ze groeien, met 

 elkander, dan komt men tot de gevolgtrekking, dat het aantal 

 en het gewicht der knolletjes alleen bij de lupine en de serradella 

 van eenig belang zijn, maar dat dit aantal en gewicht bij de 

 andere soorten zoo gering zijn, dat zelfs, wanneer in de knolletjes 

 vrije stikstof gebonden werd, alleen bij een fabelachtige in- 

 tensiteit van het proces aan eenige beteekenis daarvan voor 

 de volwassen plant zou kunnen gedacht worden. 



In hetzelfde artikel noemt hij de door hem gebruikte voe- 

 dingsbodems. Belangrijk en tot nu toe niet voldoende on- 

 derzocht is de omstandigheid, dat bij dezelfde plant uit de 

 knolletjes niet steed.s dezelfde bacteriën verkregen worden. 

 Zoo vond B. bij Ornithopus perpusillus de bacteriën, die hij 

 in Maart isoleerde, verschillend van die, welke hij in October 

 in cultuur had gebracht, terwijl de knolletjes afkomstig waren 

 van naast elkaar groeiende planten en in overeenkomstigen 

 ontwikkelingstoestand verkeerden. Bij de gele lupine en de 

 serradella had hij dezelfde ervaring, niet in de meeste andere 

 gevallen, b.v. bij Pisum, Lathyrus, Victa en Tnfolium \srdirev\ 

 de verschillende, onafhankelijk van elkander geïsoleerde stam- 

 men volkomen aan elkaar gelijk. 



Tracht men uit andere materialen dan de knolletjes, b. v. 

 uit den grond en uit de oppervlakkige afstervende cellagen 

 van den wortel Bacillus radicicola te isoleeren, dan stuit men 

 door de talrijke andere, sapropytische bacteriën op allerlei 

 bezwaren. 



De schrijver wijst verder op het welbekende feit, dat de 

 Papilionaceeën, in voedingsstoffen gecultiveerd, de atmosferische 

 stikstof niet binden, ook niet wanneer ze knolletjes dragen, en 

 verder, dat het tot nu toe niet mogelijk was, in de zandculturen 



