— 100 — 



seleu doet ontstaan, die schadelijk werken, zooals b. v. het 

 geval kan zijn met een te hooge temperatuur. 



MiTSCHERLiCH (Das Gesetz des Minimums und das Gesetz 

 des abnehmenden Bodenertrages Landw. Jahrb. 1909) heeft 

 aangetoond, dat, als de nadeelige werking er niet is, het ver- 

 dere verloop onder een formule gebracht kan worden. Zijn 

 alle omstandigheden in idealen vorm aanwezig, dan zou men 

 een zeker maximum rendement krijgen, dat echter dadelijk 

 minder is als een essentieele factor ontbreekt. Het rendement 

 neemt onmiddellijk toe als de ontbrekende factoren worden toe- 

 gevoegd. Deze toename is des te sterker, naarmate oorspron- 

 kelijk het gebrek grooter was. Mitscherlich stelt zijn regel 

 als volgt op: De toename in oogst, voortgebracht per eenheid 

 van toename van den ontbrekenden factor, is evenredig met 

 het verschil van het maximum. Hij nam proeven met haver, 

 die hij liet groeien in zand, waaraan hij alle voedingsstoffen 

 toevoegde behalve phosphaten. In de verschillende proeven 

 werden daarop verschillende hoeveelheden phosphaten toege- 

 voegd en de oogstresultaten klopten vrij goed met de volgens 

 zijn formule berekende oogsten. 



De verschillende hier nader te bespreken factoren zijn de 

 volgende: de benoodigde zuurstof, licht, temperatuur, water, 

 voedsel en nadeelige stoffen. De eerste vijf moeten aanwezig 

 zijn, anders is elke groei onmogelijk, terwijl de laatste rubriek 

 juist het tegendeel bewerkt. 



Wat . de zuurstof betreft, deze is voor de bladeren en den 

 stam en de takken steeds in voldoende hoeveelheid aanwezig, 

 maar het komt dikwijls voor, dat de voorziening van zuurstof 

 voor de wortels te wenschen overlaat. Dit zal b. v. het geval 

 zijn als er te veel water in den grond is, of als de grond te 

 vast is door een overmaat van klei of slib, zoodat de door- 

 latendheid gering wordt. Toch mag een grond niet te los 

 zijn, want dan hebben de wortels geen houvast en geen vol- 

 doende watervoorziening. 



Onderzoekingen over de /zi^^/werking bij den groei van 

 planten hebben aangetoond, dat het gewone daglicht ruim- 

 schoots voldoende is en zelfs tot een twaalfde kan worden 



