— 125 — 



Uitbreiding van irrigatie-werken tot vergrooting van het 

 bevloeibare oppervlak en aanleg van meer transport wegen, 

 vooral naar en door economisch achterlijke streken als de 

 Djampangs, wordt sterk aanbevolen. 



De schrijvers trachten door het wijzen op voorbeelden . aan 

 te toonen, dat door meer rationeelen bouw grootere opbreng- 

 sten zijn te verkrijgen. Als niet-landbouwkundigen hebben 

 zij de voorzichtigheid, hierop niet al te diep in te gaan. 



De schrijvers zijn van meening, dat aanvankelijk tastbare 

 uitkomsten te verkrijgen zijn door betrouwbare voorlichting 

 van het bestuur bij de vaststelling van planttijdenregelingen, 

 enz , doch dat voortgegaan moet worden met maatregelen om 

 den rijstbouw te intensiveeren. 



De schrijvers gaan dan eerst na, of voor Java en Madoera 

 de noodzakelijkheid bestaat om den rijstbouw te intensiveeren. 



Volgens een staatje ontleend aan het werk van Philippovitch 

 waren in 1895 alleen Rusland, de Balkan en Oostenrijk-Hon- 

 garije in staat om een overschot van broodgraan uit te voeren, 

 dat echter onmogelijk voorzien kon in de vele malen grootere 

 behoefte van de rest van Europa. Amerika en Australië moes- 

 ten dat aanvullen. 



In dien toestand komt de tegenstelling naar voren : 



de bevolkingstoename is aan niet waardeerbare grenzen 

 gebonden ; 



zoowel oppervlakte als productiviteit van den bodem stelt 

 grenzen aan de voedselvoortbrenging. 



„De ervaring leert ons, dat in een volk de 

 tendenz woont, om zich sterker te vermeerde- 

 ren dan toegelaten kan worden door de hoe- 

 veelheid voedingsmiddelen, voortgebracht 

 onder de voor dat volk bestaande landhuis- 

 houdkundige en maatschappelijke organi- 

 s a t i e." 



Het is daarom de plicht van iedere regeering, door goed 

 overdachte, demographische en lAndhuishoudkundige statistie- 

 ken steeds het verloop van de uitgesproken tendenz \vaar 

 te nemen. 



Het moderne hulpmiddel "statistiek" heeft in Voor-Indië 



