— 128 — 



De mogelijkheid en wenschelijkheid van het planten van 

 padi-gadoe eischt nauwgezet onderzoek, daar, naar de schrij- 

 vers meenen, het thans bestaande tekort door die cultuur 

 gedekt zou kunnen worden. 



In de slotbeschouwingen komen de schrijvers tot de vraag, 

 hoe het volksKarakter op Java en Madoera in de verschillende 

 gebieden zich zal verhouden tot de maatregelen ter intensi- 

 veering, in het bijzonder tot die aangaande de bemesting. 



Zij bepalen zich slechts tot theoretische beschouwingen. Zij 

 hebben de overtuiging, dat slechts een nauwgezette bestudee- 

 ring van de denkwijze der inheemsche bevolking leiden kan 

 tot de juiste keuze van den weg, waarlangs men een bepaalden 

 maatregel, op welk gebied dan ook, ingang wil doen vinden. 

 Door met belangstelling de denkwijze der bevolking tot op 

 den bodem te bestudeeren, zal de bestuurder bij de doorvoe- 

 ring zijner maatregelen geen moeilijkheden ondervinden, want 

 die bestudeering leert ons de tegen middelen kennen om de 

 vermeende slechte invloeden van een bepaald voorschrift te 

 neutraliseeren. Bij de doorvoering van verbeterde landbouwme- 

 thoden bij de inheemsche bevolking geldt dit in zeer sterke mate. 



Ref. meent de gelegenheid niet te mogen laten voorbijgaan 

 om deze uitspraken te illustreeren met een voorbeeld uit zijn 

 ervaring. Hij doet dit met te meer genoegen, omdat hij daar- 

 door tevens in de gelegenheid is om te toonen, dat zijn „te 

 veel aandacht voor geestenrommel" (Prae-advies bladz. 61 

 naar aanleiding van zijn boekbespreking in Teysmannia 1918 

 bladz. 457) niet anders moet opgevat worden dan hij dat zelf 

 heeft gedaan in zijn artikel over „Zuid-Bali en zijn Rijstbouw" 

 (Teysmannia 1918 inzonderheid blz. 370 en 371). 



Een vrij groot sawahgebied in de Residentie Semarang was 

 ernstig aangetast door oino bambang. De bevolking wist niet 

 goed, wat zij legen deze ziekte moest doen. Van bestuurswe- 

 ge werd er sterk op aangedrongen, de sawah's droog te leg- 

 gen, maar de bevolking durfde dat niet goed te doen, daar 

 ze vreesde, dat de planten, die er toch al uitzagen of ze aan 

 watergebrek leden, dan geheel te gronde zouden gaan. De 

 drooglegging bepaalde zich dan ook vrijwel tot die gedeelten, 

 die van de wegen en paden af gecontroleerd konden worden. 



