— 129 — 



In een afgelegen ziek sawahcomplex, dat zeer overvloedig 

 bevloeid werd, vroeg ik een ouden tani, of hij wel wist, hoe 

 de ziekte ontstond. Hij zeide het niet te weten. Ik vertelde 

 hem toen de legende, die ik in een ander deel van Java 

 daaromtrent had hooren vertellen en die in het kort hier op 

 neer komt, dat een uitgestootene, die zijn ziel heeft verkocht 

 aan de Njai Lorokidoel, de sawah vergiftigt door zich te ba- 

 den in het water, waar dit uit de leiding op de sawah vloeit. 



De man kwam bijzonder onder den indruk. Hij sloeg zich 

 op de borst en zei, dat het zijn schuld was, dat alle sawah 's 

 ziek waren, want hij had in zijn jeugd dat verhaal ook al 

 gehoord, maar hij had er nooit weer aan gedacht, zoodat zijn 

 verzuim oorzaak was, dat alle jongeren in de desa niet wisten 

 dat ze Mentek zijn badgelegenheid moesten ontnemen om de 

 omo bambang te bezweren. 



De sawah's werden onmiddellijk drooggelegd, heel de desa 

 werkte er ijverig aan mee. Geen controle was noodig. Het 

 bijgeloof in dienst der wetenschap bracht succes, waar de half 

 onwillige drooglegging ondanks bestuurscontrole slechts hoogst 

 gebrekkige resultaten kon bereiken. 



Aan het slot van het prae-advies wordt aangedrongen op 

 stelselmatige bevordering van transmigratie en kolonisatie, 

 opdat duizenden in de gelegenheid komen om hun levensvoor- 

 waarden te verbeteren. 



Beperking van rijstopkoop van Gouvernementswege wordt 

 aanbevolen, daar die zoo licht leidt tot verliezen door ontech- 

 nisch beheer en knoeierijen van lagere ambtenaren en beambten. 



Welk standpunt de adviseurs innemen tegenover de veel 

 besproken inkrimping van het suikerareaal, volgt reeds uit hun 

 principe, dat de welvaart van land en volk het best gewaar- 

 borgd is, wanneer ieder voortbrengt waartoe hij het meest 

 geschikt en het best in de gelegenheid is, daar dan de maximum- 

 productie van economische goederen is gewaarborgd. 



Op vele plaatsen van het boek blijkt de overtuiging, die 

 zich helder uitspreekt waar we lezen: 



„Niet dan in de uiterste noodzaak mag een terugtred worden 

 „gedaan op den natuurlijken ontwikkelingsweg ook van Java 

 „van zuiver landbouwenden tot landbouw-industriestaat. 

 Teysmannia, afl. 3. . 9. 



