— 237 — 



3. Zij veroorzaken een zekere fermentatie in den grond en 

 tengevolge daarvan een verhooging van de vrije ruimten 

 tusschen de gronddeeltjes. Men kan hieruit een merkbare ver- 

 betering van den grond constateeren. Men heeft kunnen 

 vergelijken twee velden naast elkaar, beide met stijve gronden, 

 waarvan de eene met organischen mest werd bewerkt en de 

 andere niet. De laatste was na enkele jaren te stijf en te vast 

 om nog als bouwgrond te kunnen dienen. Men mag echter 

 met het bemesten ook niet te ver gaan: het is in zeer oude 

 tuinen, die steeds flink bemest werden met organische mest- 

 stoffen, voorgekomen, dat de grond zoo licht was geworden, 

 dat hij onbruikbaar was voor verdere cultuur. 



4. De eigenschap van den grond om water vast te houden 

 wordt door deze organische stoffen verhoogd Men heeft kunnen 

 vaststellen, dat de hoeveelheid water van den grond duidelijk 

 toenam in evenredigheid met de hoeveelheid organische stof. 

 Het is zelfs zoo sterk met den invloed van deze organische stoffen 

 op den grond, dat bij aanwezigheid van 15 — 20 pCt. van dit 

 materiaal de andere factoren van geen groot belang meer zijn 

 en de onderscheidingen in zand-, leem- en kleigrond ondui- 

 delijk worden. 



5. Wanneer deze grond vochtig gemaakt wordt, zwelt hij op. 



6. Al is deze groep van stoffen eigenlijk slechts een over- 

 gangsvorm, toch verdwijnt hij slechts heel langzaam. 



De groep van stoffen, die deze eigenschappen hebben, wordt 

 meestal humus genoemd. Men gebruikt hier één woord voor 

 een verzameling van weinig bekende stoffen, wat, geheel ten 

 onrechte, aanleiding zou kunnen geven tot de veronderstel- 

 ling, dat men slechts met één stof te doen heeft. 



Men kan dus zeggen, dat humus is een bruine, langzaam 

 oxydeerende colloidale stof, maar heel veel meer weet men er 

 niet van. Er moeten zeker verschillende soorten van humus 

 bestaan, maar in het laboratorium is men hierin nog niet veel 

 verder gekomen. Wel heeft men gegevens kunnen verzamelen 

 door nauwkeurige bestudeering der humustypen in bosschen. 

 Zoo onderscheidt Muller in de Deensche bosschen twee 

 soorten humus nl. „muil" en „torf", wat men zou kunnen vertalen 

 door teelaarde en veen. Op de teelaarde groeiden een zeker aantal 



