— 238 — 



planten, die voor deze teelaarde kenmerkend zijn en geen mos. 

 De teelaarde was slechts enkele cM. dik en lag op een laag van 

 1 — 5 voet dikte van een lossen grond, die lichter in kleur was 

 dan de teelaarde, maar rijk aan organische stof. Daaronder 

 lag een compakte, maar toch nog poreuze laag. De grond 

 was bedekt met blaren en takken; aardwormen waren talrijk. 

 De teelaarde was niet zuur en bevatte ongeveer 5-10 pCt; 

 voldoende ontlede organische stof, innig gemengd met mi- 

 nerale bestanddeelen. 



De „torf" was geheel anders. Er groeiden ook enkel kenmer- 

 kende planten op, maar niet vele, terwijl mos aanwezig was. 

 Er was geen laag van blaren en takken op den grond en het 

 veen was zoo compakt, dat regenwater niet goed kon door- 

 dringen. Onder de veenlaag was een laag van grijs zand en 

 daaronder een roode grond. Men vond praktisch geen aard- 

 wormen in den grond, maar wel veel schimmels. Het veen 

 was zuur en bevatte ongeveer 30 pCt. niet geheel ontlede 

 organische stof, die niet goed gemengd was met minerale 

 bestanddeelen. Deze bodem was niet zeer geschikt voor den 

 groei van boomen, en door het afsterven der oude boomen 

 scheen het bosch kaal te worden. 



De vorming van de teelaarde of van het veen .scheen niet af- 

 hankelijk te zijn van den grond of van de hoeveelheid zouten, 

 maar wel van de soort van levende organismen. Wanneer er 

 aardwormen zijn, dan heeft men teelaarde, en bij aanwezigheid 

 van schimmels heeft men veen. Zijn dus de omstandigheden 

 gunstig voor aardwormen, dan krijgt men teelaarde en is dit 

 niet het geval dan krijgt men veen. Er zijn nog nadere onder- 

 scheidingen in de veengronden gemaakt, maar dat is voor ons 

 verder hier van minder belang. 



Het mengsel van organische stoffen, genaamd humus, kan 

 dus wel zeer verschillen, maar waar men dezelfde klimaat- en 

 andere omstandigheden heeft, verkrijgt men een gelijksoortige 

 humus. 



Uit een chemisch oogpunt kan men twee groote groepen 

 van humus onderscheiden, nl.: neutrale humus en zuur reagee- 

 rende humus. Volgens Baumann is er geen zuur in deze zure 

 humus aan te toonen; hij noemt deze humus „Rohhumus", 



