— 266 — 



dik. Het naveleind van het zaad is een weinig puntig, het 

 tegenovergestelde einde is wat afgerond. Het gemiddeld zaad- 

 gewicht is 3 m G 



De krachtig ontwikkelde vruchten bevatten 8 rijen zaden, 

 de minder forsche 6, Tegen het rijpen worden de vrucht- 

 wanden zwart. De onderste vruchten rijpen het eerst en 

 springen dan aan de bovenzijde open. Men dient te oogsten, 

 wanneer de eerste vruchten zich openen. De donkere kleurstof 

 in de zaden wordt uitsluitend aangetroffen in de buitenste 

 lagen van het zaad vlies" 



De zaadrijkdom van de plant wordt voornamelijk beheerscht 

 door de vruchtbaarheid van den akker in verband met hoog- 

 teligging en vochtigheid. 



De rijkste oogsten verkrijgt men op vochtige, vruchtbare 

 akkers in het tropische laagland. Alleenstaande planten dra- 

 gea minder goed, de aanplant dient behoorlijk gesloten te 

 zijn, wil men rijkbloeiende takken verwachten. 



De kleur der zaden moet beschouwd worden als een phisio- 

 logisch gevolg van de voorwaarden waaronder de plant zich 

 ontwikkelde. In overeenstemming hiermee is het verschijn- 

 sel, dat alle sesamzaad uit Anam wit is, waar het gecultiveerd 

 wordt in de vlakte, die nergens boven de 200 Meter boven 

 zee stijgt. Het zaad uit het gebergte, waar de Mois de widjen 

 kweeken, is daarentegen zwart. Het heuvelland -van Zuid- 

 Anam levert bruine, kleinzadige sesam. 



In het algemeen is de sesam des te donkerder, naarmate 

 ze uit hooger streken komt. Alleen in de laagste deelen van 

 de vlakte is het zaad mooi wit. Daar dragen de planten ook 

 de meeste breede, gelobde bladeren en de grootste witte 

 bloemen. Ook Rumphius merkte reeds op, dat de witte zaden 

 werden aangetroffen, waar de plant breede, gelobde bladeren 

 heeft, dat is in de vochtige lage landen. 



Van een eigenlijke sesam-cultuur is op Java niet veel meer 

 over. Alleen in de Residentie Kediri levert de bevolking iets 

 voor den uitvoer, die zelden meer dan 2000 ton per jaar be- 

 draagt. Het zaad wordt uitgevoerd via Soerabaja. 



Hoe gering de handelsbeteekenis van de widjen ook is, toch 

 wordt het gewas bijna overal aangetroffen. Men plant het 



