— 270 — 



ook op pas ontgonnen gronden teelt men de widjen. In het 

 gebergte oogst men twee keer per jaarj in het laagland een 

 keer in afwisseling met de rijst. 



Men zaait liefst in Februari, gewoonlijk op rijen met 1 5 c.M. 

 tusschenruimte. Tegen het einde van Juni of het begin van 

 Juli oogst men. Even voor het rijpen der vruchten snijdt men 

 de planten iets boven den grond af, of men trekt ze een- 

 voudig uit. Men bindt de planten tot bossen, die naar huis 

 gedragen worden. Daar stapelt men het product op om een 

 soort fermentatie te bewerken. De bladeren verwelken en val- 

 len af. Daarna worden de stengels op matten gedroogd. 



De zaaddoozen, die niet vanzelf open gaan, worden stuk 

 geslagen of opengebroken door er een rol over te trekken. 



Hoewel de zwarte zaden meer olie bevatten dan de witte, 

 is de marktwaarde geringer, daar de zwarte zaden zich niet 

 zoo goed leenen voor allerlei gebruik. 



Men oogst per bouw ongeveer 4 picol zaad. 



De mooiste witte zaden worden zonder eenige bewerking 

 verkocht. Van de rest zondert men het beste deel af als zaad- 

 goed Men zuivert het van vruchtwanden en ander vuil om het te 

 bewaren in een steenen vat. Men overdekt het met een laagje 

 asch, waarop men sterk riekend gras legt om het zaad tegen 

 insecten te beveiligen. Men plaatst het zaadvat op de droogste 

 plaats van het huis en bewaart het daar tot het volgende seizoen 



Het zaad, dat voor de oliebereiding bestemd is, wordt door 

 afwisselend drogen en wannen vrij volkomen gezuiverd. Jn 

 een houten mortier worden de zaden fijn gestampt met een 

 houten aloë De gestampte zaden worden in pakjes boven een 

 pot met kokend water doorgestoomd. Daarna worden ze uit- 

 geperst in een toestel, dat volkomen gelijk is aan de Javaansche 

 oliepers. Het is vrij zeker, dat dit instrument gelijk met de 

 cultuur van de sesam van Java naar Anam is overgebracht 



Uit 4 kati zaad verkrijgt men gewoonlijk 1 Liter olie. De 

 overblijvende perskoeken bevatten steeds nog een belangrijk 

 gehalte aan olie 



Men gebruikt de olie voor de bereiding van spijzen, om 

 het lichaam er mee in te wrijven, ook als lampolie voor de 

 verlichting. 



