— 312 — 



type heeft men misschien nooit, maar het zal nu eens meer naar 

 den zanderigen kant overhellen dan weer naar den kleiigen 

 kant. In Europa heeft men reeds een indeeling van deze 

 gronden gemaakt volgens de gewassen, die er het best op 

 groeien, en deze schijnt wel eenigszins te voldoen. 



Uit het voorgaande kan men de gevolgtrekking maken, 

 dat, wat men gewend is vruchtbaarheid van den grond te 

 noemen, niet een absolute eigenschap van den grond is, maar 

 ook afhangt van de plant, die er op moet groeien. De grond 

 kan heel goed zijn voor rubber en in 't geheel niet of bijna 

 niet voor thee. ledere grond kan wel vruchtbaar zijn voor de 

 eene of andere plant, maar voor den landbouwer bestaat die 

 vruchtbaarheid alleen binnen zekere grenzen, nl. voor zoover 

 zij geldt voor die planten, die voor hem van belang zijn. In 

 de praktijk doet men dus goed, zooveel mogelijk de juiste 

 gronden voor een bepaalde cultuur uit te zoeken. De vrucht- 

 baarheid van den grond wordt dan uitgedrukt door de grootte 

 van den oogst, die er met een bepaalde soort van planten 

 op verkregen wordt. Men kan natuurlijk een bepaalde 

 grondsoort zeer verbeteren, door b. v. de watervoorziening in 

 den grond beter te regelen door een harde onderlaag weg te 

 nemen. Men kan de te fijne deeltjes van kleigronden tot 

 een meer kruimelachtige structuur maken door organische 

 stof en calciumcarbonaat. Men kan door bemesting de 

 voedingsstoffen verrijken enz 



Een grond wordt uitgeput door verlies aan organische stof, 

 aan calcium-carbonaat en aan voedsel voor de plant. Vroeger 

 kwam een sterke uitputting van den grond niet voor, want 

 de menschen leefden als het ware op den grond en er werd 

 maar weinig van de hoeve weg naar andere plaatsen 

 verkocht. Alleen phosphaatgebrek ontstond na eenigen lijd. 

 Dit kwam het eerst, omdat de oorspronkelijke hoeveelheden 

 al niet groot waren ; men is toen naar middelen gaan zoeken om 

 dit weer bij te werken en is begonnen met beenderen als 

 mest te gebruiken. De later aangenomen manier van 

 landbouwbedrijf in het groot, zonder dat ooit de grond 

 met leguminosen beplant wordt, is wel de meest uitputtende 



