— 429 — 



Ook de oplossing van het arbeidersvraagstuk door de 

 stichting van Javanen-kolonies ter bevordering van de vestiging 

 van vrije arbeiders werd met deze mogelijkheid in verband 

 gebracht. 



Vrije terreinen zijn bijna niet meer aanwezig, zoodat uit- 

 breiding der rijstvelden gepaard zou moeten gaan met een 

 belangrijke inkrimping der tabaksgronden. Alleen dan, wan- 

 neer dé daardoor veroorzaakte aanzienlijke productievermin- 

 dering kan uitgeschakeld worden door sneller wisseling der 

 gebruikte gronden of door verhooging van de productie per 

 veld, zonder de hoedanigheid van het product te verminderen, 

 alleen dan kan de oplossing van het vraagstuk in deze richting 

 eenige aantrekkelijkheid hebben voor de cultuurmaatschappijen. 



Proeven met tweej aarlij kschen wisselbouw van tabak en 

 sawah leverden slechts minderwaardig product. Ook andere 

 proeven leverden uitkomsten, die niet bemoedigend waren, 

 zoodat het vraagstuk als uiterst lastig, nog steeds om oplos- 

 sing vraagt. 



Verscheidene plannen tot sawah-aanleg, waarvan enkele 

 het tot een begin van uitvoering hebben gebracht, zijn weer 

 losgelaten om de onmogelijk gebleken uitvoering. 



De steeds in aantal toenemende immigranten van het ïoba- 

 meer leggen in de omgeving van Siantar belangrijke sawah- 

 complexen aan. 



In 1916 werd een Europeesch Landbouwkundige aange- 

 steld, wiens belangrijke taak ondermeer omvat: Bevordering 

 van den inlandschen landbouw, speciaal met het oog op de 

 gewestelijke rijstvoorziening; vestiging en ontwikkeling van 

 het landbouwonderricht ; het vraagstuk der kolonisatie en de 

 immigratie van vrije arbeiders ; het agro-geologisch onder- 

 zoek van den bodem. 



Op een enkele uitzondering na zijn de bevolkingsinkomsten 

 verkregen uit de cultuur van andere gewassen dan rijst, van 

 weinig beteekenis. 



De teelt van Europeesche groenten bijv. die door het groot 

 aantal Europeanen zulk een rijke bron van inkomsten kan 

 zijn, heeft wel een groot deel der velden aan den tuinbouw 

 gewijd, maar de inheemsche bevolking weigerde zich moeite 



