— 488 — 



de moeilijke controle op het in tap brengen en tappen van 

 de Hevea, een bezwaar dat bij de bestaande arbeidstoestanden 

 ter Oostkust van grooter gewicht is dan op Java. Waar 

 koffie geplant was. was men tevreden over de resultaten met 

 Robusta. Op een onderneming deed Abeokuta het veel beter 

 Op een tweetal ondernemingen had men zeer goede resultaten 

 met Quillou. _^ 



Rentabiliteit van de Rubbercultuur. 



Men kan rekenen op een kostprijs varieerende van 44 tot 

 65 et per Eng. pond rubber f. o. b. Belawan 



De kostprijs in factoren ontledende blijkt het aandeel van 

 de direct aan het volk uitbetaalde loonen niet sterk af te 

 wijken van dat aandeel in den kostprijs op Java, maar bij die 

 in contanten betaalde loonen komt een ongeveer even groot 

 bedrag aan »algemeene kosten «, bestaande uit ongeveer dezelfde 

 factoren als op Java gewoonlijk wordt aangenomen, doch 

 vermeerderd met de inderdaad zeer groote uitgaven, die men 

 te doen heeft voor de contractanten. Daarvan zijn de zwaarste 

 posten : de hygiënische dienst, en in deze tijden het verlies 

 op rijst, d, w z. het verstrekken van rijst aan de koelies 

 voor een prijs ver beneden inkoopsprijs. Dit verlies op rijst 

 kost aan de ondernemingen bij de in Juni 1919 geldende 

 prijzen 30 ets per man per dag. Bij de reeds bestaande 

 ondernemingen zijn de kosten om den staf van het werkvolk 

 op peil te houden, niet hoog, en drukken den kostprijs dan 

 ook slechts in geringe mate. Dit is een gevolg van het 

 reëngageeren van ongeveer 80 pCt, van het werkvolk. De 

 kosten van het eerste driejarig contract ad f 1 25,— tot f 150. — 

 per man, worden algemeen geheel op kapitaalrekening geboekt. 



De algemeene kosten van een rubberonderneming met 1500 

 Acre (600 hectaren) rubber, werkende met 750 koelies, waar- 

 van men rekent dat er 620 gemiddeld per dag uitkomen, zijn 

 rond een ton gouds. Van die 620 koelies worden slechts 60 

 onder »algemeene kosten « geboekt, waaruit blijkt dat de al- 

 gemeene uitgaven alleen in het belang van de koelies geschie- 

 den en niet uit loonen aan de koelies bestaan. Bij de tegen- 

 woordige rijstprijzen (Juni 1919) komt daar nog f 50000. — bij 



