— 491 — 



waarin wear een belangrijk bedrag voor algemeene kosten. 

 Blijven de rijstprijzen hoog, dan wordt de rentabiliteit ernstig 

 in gevaar gebracht. Men streeft er dan ook naar de productie 

 en de kwaliteit zoo hoog mogelijk op te voeren. 



Een vergelijking op dezelfde wijze opgesteld als voor de 

 lubber volgt hier. Niet alleen zijn de directe kosten van 

 onderhoud en pluk niet lager dan op Java doch de algemeene, 

 indirecte kosten drukken weer zwaar, hetgeen uit onderstaande 

 cijfers blijkt. 



Thee 



Ondernetning Ok Ok Ja^a Java Java 



product per b. 



per jaar 1590H K.G. 13101^ K.G. 1510^ K G. 1319^ K.G 627i^K.G. 

 Ond. Tuinen, 



Oogst, f. o.b. haven 20.02 22.99 12.15 IG.20 19.8 



Andere uitgaven 



per '/., Kg. 14.63 16.06 3 60 5.30 9 8 



34.65 33.15 15.75 21.50 29 6 



Ook hier valt nog geen conclusie te trekken omtrent renta- 

 biliteit en kansen voor de toekomst, zoolang we geen groot 

 cijfermateriaal ter beschikking hebben. 



De groote uitgaven, welke men te doen heeft voor de 

 aanwerving van het werkvolk, die de kapitaalrekening hoog 

 maken en de groote uitgaven, die gedaan moeten worden 

 voor hospitaal, voedselaanvoer, enz., enz , maken dat men na- 

 tuurlijk steeds zoekt naar middelen om deze uitgaven, zoo min 

 mogelijk te doen drukken. Men heeft dus in de eerste plaats 

 grootere ondernemingen dan op Java voor dezelfde cultures, 

 en de aanleg geschiedt sneller Op mijn vraag: wat is de 

 meest rendabele grootte voor de onderneming, kreeg ik zooals 

 van zelf spreekt zeer uiteenloopende antwoorden. Wil men 

 bijv. een onderneming van 2000 acre openen, dan is het in 

 het algemeen niet het beste dit in een jaar te doen, zelfs als 

 men de koelies er voor kan krijgen, omdat men na een jaar 

 niet voldoende werk aan het onderhoud zou te doen hebben 

 en dus koelies naar huis zou moeten zenden, wier 3.jarig 

 contract nog niet is afgeloopen. Men verdeelt dus een dergelijke 



