— 504 — 



brengen. Het is niet steeds in de eerste plaats te doen om groote 

 dividenden te behalen, meer en meer komen er ondernemingen, 

 die opgericht worden met het doel om zich van een zekere 

 hoeveelheid grondstoffen te verzekeren voor eigen bedrijven. 



Voorbeelden daarvan zijn de twee groote Amerikaansche 

 rubberondernemingen, de Holland-Amerikaansch Plantage 

 Maatschappij en de Dolok Merangir onderneming. En in den 

 laatsten tijd hoort men van plannen om oliepalmondernemin- 

 gen op te richten, door maatschappijen, die in relatie staan 

 met de groote olief abrieken. 



Het doel van die ondernemingen is groote hoeveelheden 

 grondstoffen in eigen beheer te produceeren om zich zoodoende 

 minder afhankelijk te maken van de open markt. Zulke onder- 

 nemingen vragen in de eerste plaats om bedrijfszekerheid en 

 in de tweede plaats naar de kosten. Zij willen in zeer snel 

 tempo hun ondernemingen tot stand brengen, zooals hierboven 

 werd vermeld. Ik verwacht, dat men niet meer van deze onder- 

 nemingen zal openen als de bedrijfszekerheid hun wordt ont- 

 nomen door het nieuwe werkvolk van het begin af aan vrij 

 te laten hun contract ongestraft te verbreken. Misschien is het 

 mogelijk om in geleidelijk tempo de koelies die reeds eenige 

 jaren aan geregeld werk gewend zijn in vrijen arbeid te laten 

 doorwerken. Maar voor hen die voor het eerst naar de onder- 

 nemingen gaan, is het noodig, dat men hen desnoods kan 

 dwingen hun eenmaal gesloten overeenkomst ook na te komen 

 Wordt nu de koelieordonnantie zoodanig gewijzigd, dat ook 

 voor het eerste contract de poenale sanctie wordt afgeschaft, 

 dan is de bedrijfszekerheid weg en de vrees dat dat binnen- 

 kort zal geschieden, maakt ondernemers huiverig om nieuwe 

 ontginningen te beginnen. Mij zijn mededeelingen daarover 

 gedaan en men heeft mij een blik laten slaan in begrootingen 

 voor den opzet van enorme groot-bedrijven. Doch, wanneer ik 

 dan vroeg, wanneer men dacht met de uitvoering van die 

 groote plannen te beginnen, antwoordde men mij, dat gewacht 

 werd op zekerheid omtrent het lot van de koelieordonnantie. 



Een voorbeeld hiervan zij medegedeeld. 



De Goodyear Tire and Rubber Cv. die voor 9 millioen gulden 

 15000 acre in twee jaren opende, was eerst van plan het 



