— 22 — 



2. De Schaduw. 



Het klimaat in Brazilië schijnt tamelijk koel te zijn, en hoe- 

 wel de jaarlijksche regenval niet groot is, komen lange droog- 

 teperiodes zonder eenigen regen niet voor, al vermindert wel 

 gedurende de maanden Mei tot en met Augustus de regenval 

 sterk. Hierin ligt vermoedelijk een van de oorzaken, waarom 

 de koffie in Brazilië zonder schaduw groeit. 



Of voor Java het geheel en al weglaten van schaduw aan- 

 bevelenswaardig zou zijn? Misschien zou het in enkele zeer 

 vochtige streken wel kunnen ; daar echter, waar langere droog- 

 teperiodes voorkomen, is het m.i. niet wel mogelijk. Echter 

 speelt bij de schaduw de humusvorming een zeer grooterol, 

 en het zou misschien wel interessant zijn, na te gaan, of het 

 niet mogelijk zou zijn, koffie te planten zonder schaduw, 

 indien de humusvorming door tusschengeplante groenbe- 

 mesters geschiedt. Waar dit echter nog een onopgeloste 

 kwestie is, is het vermoedelijk beter, op Java de schaduw 

 vooreerst te behouden. 



J)e groote kwestie is evenwel deze: moet de schaduw don- 

 ker of licht zijn ? 



In tuinen met zware schaduw, waar maar spaarzaam een 

 lichtstraaltje de koffieboomen kan bereiken, is natuurlijk wei- 

 nig of geen onkruid en is de wiederij goedkoop, en dat is 

 natuurlijk heerlijk. Een andere kwestie is echter, dat het 

 vruchthout door gebrek aan licht niet behoorlijk rijpen kan 

 en dus geen bessen kan voortbrengen. Terwijl een ander ge- 

 volg is, dat de aanplant wel donker groen is, maar dat de 

 geledingen lang zijn en het hout geil is. 



In een licht gehouden, wijd geplan ten aanplant daarentegen 

 bereiken de lichtstralen elkjdeel van den boom. De bladfabrie- 

 ken zijn in volle werking, het primaire en secundaire hout 

 groeit krachtig uit, terwij tevens nog veel reservevoedsel 

 wordt opgeslagen, dat in den drogen tijd te pas zal komen. 

 Doordat het hout behoorlijk rijpen kan, zal er ook veel bloe- 

 sem gevormd kunnen worden. 



Ook in den drogen tijd zal het groote voordeel van wijd 

 geplante tuinen met weinig schaduw blijken. Waar toch 

 iedere koffieboom of stel koffieboomen over een aanzienlijke 



