— 83 — 



bleken — in overeenstemming met het boven vermelde — voor- 

 namelijk methaan en stikstof, en verder sporen van water- 

 stof en koolzuur. Dit is dus een samenstelling, welke funda- 

 menteel verschilt van die der bodemgassen vau de goed 

 draineerende Buitenzorgsche gronden. Zonder toevoeging van 

 kopersulfaat vormde zich in het donker een witachtig vlies, 

 waarin bacteriën en de genoemde algen werden gevonden, 

 uitgezonderd de groene. Daarmee ging bij de opgevangen 

 gassen gepaard een afname van het methaan en evenredige 

 toename van het koolzuur. Bij toelating van licht werd het 

 vlies groenachtig, terwijl nu op zijn beurt het koolzuurge- 

 halte der opgevangen gassen sterk afnam en een krachtige 

 ontwikkeling van zuurstof plaats had. 



Doordat alle onderzoek kwantitatief werd uitgevoerd, kon 

 zekerheid verkregen worden, dat de bacteriën en (of) niet- 

 groene algen het methaan omzetten in koolzuur, terwijl de 

 groene algen dit gas assimileeren en daarbij zuurstof ontwik- 

 kelen. De eerste leveren dus de koolstofbron voor de laatste, 

 en deze geven daarvoor zuurstof in de plaats. Dat deze zuur- 

 stof ten slotte uit het irrigatie water moet komen, is duide- 

 lijk, maar doordat ze daaraan voortdurend wordt onttrokken, 

 kan nieuwe oplossing van zuurstof in dat water uit de atmos- 

 feer geschieden, terwijl de door de geroen algen vrijgemaakte 

 zuurstof onmiddellijk met de bodemoppervlakte in aanraking 

 komt. Er heeft dus een concentratie van zuurstof naar de 

 bodemoppervlakte plaats en het in den bodem dringende 

 water is zoodoende steeds van zuurstof verzadigd. 



Het vlies, dat zich op gezonde gronden bevindt, kan nu 

 daarom niet als een symbiose op zichzelf worden beschouwd, 

 omdat het zich slechts beperkt tot opname van koolzuur en 

 afgifte van zuurstof. Methaan komt immers in deze goed 

 draineerende gronden niet voor, terwijl het vlies ook vrijwel 

 uitsluitend uit groene algen en diatomeeën bestaat. De oxy- 

 datie der organische stof heeft bij deze gronden in den hodem 

 zelf plaats, bij de rotgronden op de oppervlakte, hoogstens 

 nog in het allerbovenste bodemlaagje. 



Op grond van zijn bovenbeschreven onderzoekingen schrijft 

 nu Harrison aan het eerstgenoemde vlies een belangrijke zuur- 



