— 118 — 



WIE HEEFT HET EERST RUBBER GEVULCANISEERD? 



Als de uitvinder van het vulcaniseeren van rubber wordt algemeen 

 Goodyear beschouwd. Deze ontdekte nl. toevallig in 1840, dat 

 door het verwarmen van een mengsel van caoutchouc en zwavel, 

 de caoutchouc aanzienlijk verbeterde en vooral veel houdbaarder 

 en meer bestand tegen weersinvloeden werd. 



In het Chemisch Weekblad bewijst nu Jorissen, dat niet Goodyear 

 de eerste is geweest, die het vulcanisatieprocess bij de rubber in 

 toepassing heeft gebracht, maar dat die eer toekomt aan een Hol- 

 lander, nl. aan Jan van Geuns (1799—1865), in leven apotheker te 

 Haarlem. 



Van Geuns hield zich reeds omstreeks 1828 bezig methetfabri- 

 ceeren van caoutchoucartikelen. Hij is ook de oprichter van de eerste 

 caoutchoucfabriek in Nederland, die later in handen van de Gebr. 

 Merens is overgegaan en door dezen nog heden geëxploiteerd wordt. 



Het fabrieksboek van deze eerste rubberfabriek in Nederland 

 bestaat nog. Daarin bevinden zich nu verschillende kostenbereke- 

 ningen voor het maken van rubberartikelen, waaruit blijkt, dat 

 Van Geuns reeds in 1833 bij het vervaardigen van zijn producten 

 gebruik maakte van een oplossing van zwavel in terpentijnolie, 

 waarmede de rubber behandeld werd. 



In het begin werd de rubber slechts met deze oplossing gemengd, 

 maar reeds in 1836 wordt vermeld, dat de rubber met de oplossing 

 gekookt wordt. In een door de fabriek in 1842 uitgegeven circulaire 

 wordt er op gewezen, dat de fabriek reeds sedert 1837 brandslangen 

 uit rubber maakt, die ook bij felle koude buigzaam blijven, die dus 

 gevulcaniseerd moesten zijn. Want ongevulcaniseerde rubber wordt 

 in de kou hard. 



Om er nu zeker van te zijn, dat de door Van Geuns gefabriceerde 

 rubber werkelijk ook gevulcaniseerd was, heeft Jorissen, zich hou- 

 dend aan de in de kostenberekeningen van het fabrieksboek vermelde 

 hoeveelheden rubber, terpentijnolie en zwavel, eenige proeven ge- 

 nomen om vast te stellen, hoeveel zwavel onder die voorwaarden 

 door de caoutchouc gebonden werd. Uit de hoeveelheid gebonden 

 zwavel kan men dan opmaken, of de rubber gevulcaniseerd is of 

 niet. Inderdaad bleek, dat het volgens de voorschriften (kostenbe- 

 rekeningen) van Van Geuns bereide mengsel na 1 uur koken een 

 rubber uitleverde, die ongeveer 4 pet. gebonden zwavel bevatte, dus 

 behoorlijk gevulcaniseerd was. 



Daarmede is dus het bewijs gebracht, dat Jan van Geuns reeds 

 in 1836, dus vier jaar vóór Goodyear, zijn rubber vulcaniseerde. 



