— 193 — 



in bundels vao 40, 50, 80 of 100 stuks. Deze pakken wor- 

 den in de kano'rf of op kleine vlotten afgevoerd ; komt men 

 aan een der vele stroomversnellingen, dan worden de bun- 

 dels in het water geworpen en benedenstrooms weer opge- 

 pikt. Zoodra de waterweg verder vrij is, wordt een groot 

 vlot gebouwd, waarop de oogst van geheele dorpen of stammen 

 stroomafwaarts wordt vervoerd naar de verkoopplaats. Ge- 

 bogen soorten worden op het vlot gelegd onder een primitief 

 afdak, de ongebogen soorten worden gewoonlijk onder het 

 vlot gebonden. Het schuren van de bossen over de steenen 

 bij de stroomversnellingen en van de onder het vlot hangende 

 rotans over den rivierbodem, veroorzaakt de voor het ver- 

 werken zoo schadelijke afgeschaafde plekken. Op het vlot 

 wordt in den regel een hut gebouwd, dat den voerders tot 

 verblijf- en kookplaats dient. Vaak geraken de vlotten we- 

 gens te lagen waterstand aan den grond en moeten wach- 

 tot de regens in het brongebied het water doen rijzen : door 

 het lange liggen wordt de voortdurend aan vocht blootgestel- 

 de rotan dan zwart en gaat in waarde achteruit. Vroeger 

 kwamen die vlotten tot aan de kust, doch thans ziet men 

 ze daar niet meer : de rivierstoomers dringen tot in het hart 

 van Borneo door, en waar die schepen niet kunnen komen, 

 vindt men hekwielstroomers met zeer weinig diepgang en 

 sleepbootjes met lichters, die den stroom tot aan de grens 

 van zijn bevaarbaarheid opvaren om de per vlot aangebrachte 

 producten over te nemen. 



De Maleische bevolking van Borneo exploiteert, zooals ge- 

 zegd, alleen de bosschen in de nabijheid der dorpen. Des 

 ochtends begeeft men zich daarheen in kleine kano's en keert 

 's avonds terug. De gesneden rotan wordt gedroogd op de 

 dorpsstraten en verkocht aan rondreizende opkoopers. 



Een bewerking, die oorspronkelijk alleen op Borneo plaats 

 had, is het afschrapen van de kiezellaag van de pasgesneden 

 rotan. Dit „ronti" geschiedt door de stang op den dag zelf, 

 waarop zij gesneden is (later kan de laag op deze wijze niet 

 meer volledig verwijderd worden), drie of vier maal tusschen 

 drie stangen door te trekken. Het geschiedt ook wel door 

 de rotan te bewerken met een stuk bamboe, waar een rond 



