— 195 — 



doch als glansrotan ter markt gebracht: eerst in den aller- 

 laatsten tijd is men in de buurt van Palerabang begonnen 

 te ronti op de wijze, als op Borneo in zwang is. 



In het wilde bergland van Celebes is het winnen van 

 rotan oneindig veel moeilijker. De Inlanders begeven zich, 

 van de noodige levensmiddelen voorzien, voor maanden naar 

 het woud en dringen van de tijdelijke aan rivieren en beken 

 opgeslagen pondoks uit in alle richtingen daarin door. De 

 meeste soorten daar produceeren niet meer dan één slio- 

 gerenden stengel, die vaak, na de kruin der boomen te heb- 

 ben bereikt, weer omlaag groeit. Dikwijls moet daarom de 

 inzamelaar in den boom klimmen om den stengel los te maken: 

 dunne stammen worden voor het gemak geveld. Heefo hij 

 voldoende rotan bijeen om er eenige pakken van 40 stengels 

 van te maken, dan bindt hij aan een der einden een lus, om 

 er arm en schouder door te steken. Zoo sleept hij moeizaam, 

 soms dagen lang, zijn vondst naar de pondok dwars door het 

 ongerepte woud, daar goede wegen bijna geheel ontbreken. 

 De speciaal bij Celebes-rotan veel voorkomende afgeschaafde 

 plekken zijn het gevolg van deze wijze van transport, en in 

 verband met de bergachtige natuur van het land is verbe- 

 tering daarin voorloopig niet te verwachten. Op de verzamel- 

 plaats wordt de rotan geladen op een vlot van bamboes, 

 waarmede men afzakt naar de kust. In het Gorontalosche 

 en de Minahasa, waar een goed wegennet bestaat, wordt de 

 rol van trekdier overgenomen door een karbouw, of geschiedt 

 het transport der rotan met karren. Aan de kust wordt de 

 rotan door den Chinees ontvangen in verrekering met het 

 genoten voorschot. Daar moet de rotan drogen, hetgeen 20 

 — 40 dagen vordert, om marktbaar te worden. 



In het algemeen ondergaat de rotan van den kant van den 

 zoeker geen bijzondere bewerking. De stangen worden dicht 

 bij den wortel gesneden en de bladscheeden met groote zeker- 

 heid met een kapmes verwijderd, waarbij zelfs zeer dunne 

 rotan niet wordt beschadigd. Vervolgens wordt de rotan in 

 stroomend water gelegd of met water en zand geschuurd om 

 de aanhangende vliezen te verwijderen. Zelden worden de 

 knoopen bijgesneden. Uitgezonderd op Celeb8s^, droogt de 



