— J96 — 



inzamelaar zijn rotan zelf, hetzij in het bosch, hetzij in het 

 dorp: de Alfoer van Celebes brengt zijn rotan in natten staat 

 bij den handelaar. In den regentijd laat de intensiteit van 

 hot drogen op Borneo en Sumatra te wenschen over, zoodat 

 de rotan nog vochtig in den handel komt. Sommige Chi- 

 neezen op Celebes onderwerpen de rotan aan een voordroging 

 boven vuur, om den duur van het drogen in de zon te ver- 

 korten. Het ronti geschiedt ook op Celebes op sommige plaat- 

 sen: aangezien de beste soorten, als séga en irit, ontbreken, 

 gebruikt men op Celebes voor het roenti minder kostbare 

 rotan-ajersoorten, als Mamoedjoes, Pagoejamas en Loewoes. 



De Dajak, die rotan wil gaan inzamelen, neemt voorschot 

 op in den vorm van levensmiddelen en kleeren bij de Chi- 

 neesche opkoopers — Europeesche firma's houden zich daar- 

 mede niet op — of verkoopt tegen contante betaling de rotan 

 na het inzamelen aan de Inlandsche hoofden. Baar geld 

 circuleert dan ook reeds veel onder de stammen, die de laatste 

 methode volgen. De Inlandsche hoofden verkoopen de rotan 

 aan rondreizende Chineesche of Maleische handelaren, die de 

 waar naar de afscheephaven brengen en leveren aan de Chi- 

 neesche firma, welke naar Singapore exporteert. Op Sumatra 

 wordt weinig met voorschotten gewerkt: het dagelijks terug- 

 keeren der zoekers maakt dat onnoodig. Na het drogen 

 door den zoeker of den kooper wordt de rotan gebundeld 

 en van Borneo en Sumatra voor verreweg het grootste deel 

 verscheept naar de Straitshavens: de aanvoeren te Penang 

 worden meerendeels ter plaatse zelf verbruikt. Te Singapore, 

 waar alle belangrijke Europeesche en Amerikaansche rotanfa- 

 brieken vertegenwoordigd zijn, worden de aangebrachte par- 

 tijen uit de hand of in veiling verkocht. Ten deele worden zij, in 

 het bijzonder die van geringere kwaliteit, uitgezocht door de 

 Chineesche importeurs, die slechts do goede waar aan de 

 markt brengen, terwijl het uitschot naar China gaat. An- 

 derszijds zijn de Europeesche en Amerikaansche huizen door 

 de scherpe concurrentie gedwongen om sorteerwerk, dat voor- 

 heen in Europa plaats vond, te Singapore te doen verrichten, 

 zoodat sommige firma's daar eigen werkplaatsen bezitten, 



