— 207 — 



bibit werd io Maart 1903 uitgeplant. In deze aaoplant werden 

 al spoedig enkele boven de anderen uitmuntende boomen 

 opgemerkt. Van deze werden de mooiste genummerd. Dat 

 daarbij superieure producenten waren, bewijzen de oogstcijfers 

 van boom no. 6; deze gaf volgens den heer Kissing: 

 in 1907 2 katti bras. 



1908 3 — — 



1909 2H — — 



De boom scheen onder deze hooge producties niet te lijden, 

 wat trouwens uit de vrijwel stationnaire oogsten ook wel blijkt. 



Van dezen boom — en van een anderen, die hetzelfde type 

 vertoonde, er vlak bij — werden nu in de latere jaren aan- 

 plantingen op Pasoemah Estate aangelegd. Deze tuinen staan 

 er thans zeer goed bij en behooren tot de meest productieve 

 aanplantingen op de onderneming. Ik zelf heb ze dit jaar 

 (1915) in Januari en later nog eens in September gezien: 

 het zijn ongetwijfeld zeer mooie Javakoffie-aanplantingen. 

 Wel hebben ze dit jaar wat van overdracht te lijden gehad. 

 Opmerkelijk is de uniformiteit vanden habitus: de boomen 

 vallen op door de dichte massa takken, die aan den stam 

 zitten (de boomen zijn doorgeschoten). Het dragend oppervlak 

 is ongetwijfeld grooter dan bij een gewonen Javakoffieboora; 

 door die eigenaardigheid zou men de Pasoemahkoffie in de 

 buurt van de cohimnarüvm-iëleit van Javakoffie kunnen 

 plaatsen. Alleen is de Pasoemahkoffie meer, en vooral veel 

 eerder productief, dan de colu/unaris-, ten minste onder de 

 cuUuuromstcndigheden, die op Pantjoer heerschen. 



Is de Pasoemah-koffie een hybride met robusta?, wordt 

 mij nog al eens door een bejangstellend planter gevraagd. 

 Neen, het is zeker een zuivere Goffea arabica. Men zal haar 

 waarschijnlijk moeten opvatten als een mutatie, zooals bv. 

 ook Goffea arabica columnaris, zg. rood blad ige Kedoekoffie of 

 Orange coffee der Engelsche koloniën, de kroesbladige djam- 

 boökoffie en de maragogipe door mutaties uit de typi.sche 

 soort moeten zijn voortgekomen. 



Thans een enkel woord over de waarde van den nieuwen 

 vorm. De jonge aanplant op Pantjoer heeft het vorige jaar 



