— 210 — 



in alle sterken, misschien ook niet in alle jaren, de Ja va-koffie 

 in zoo sterke mate overtreft, alsin 1915 op Pan tjoer het geval 

 was. De straksgenoemde columnaris-w arieteit van Ooffea arabica 

 levert een waarschuwend voorbeeld. Omstreeks 1908 zond ik 

 zaden er van naar Porto Rico; later in 1914 vernam ik van 

 daar, dat men zeer met den nieuwen vorm was ingenomen. 

 De proefnemer schreef (in brief dd. 6 Januari 1914 Mayaquez): 

 „The trees of columnaris are magnificent and this last erop, 

 which was practically their first, as before this only a few 

 cherries were produced, was a very heavy one. Of erecta 

 there are some very fine trees, but on the whole nothing 

 to equal columnaris. If columnaris fulfils its early promise, 

 it will, I am sure, prove of value in Porto Rico." 



Blijkt hieruit dus, dat volstrekt nog niet zonder meer de 

 Coffea arabica van Pasoemah in streken, waar Javakoffie nog 

 met succes te planten is, mag worden aanbevolen, ik meen 

 wel de woorden aan het slot van het artikel van den heer 

 Stibbe te mogen onderschrijven. Voor Javakoffieonderne- 

 mingen zal het zeker van belang zijn, eens een flinke proef 

 met Pasoemahkoffie te nemen. 



