— 213 — 



moet op een drukfout berusten). In den Cultuurtuin te Bui- 

 tenzorg werd in 1906 een aanplantje, vermoedelijk met bibit 

 uit dezelfde partij als de te Bangelan opgekweekte, aangelegd ; 

 de planten, die in de eerste jaren veellast van djaraoer oepas 

 hadden, zijn thans grootendeels als flinke, krachtige boomen 

 nog aanwezig. 



Behalve langs dezen weg, werden ook door ondernemingen 

 excelsazaden en planten ingevoerd. Toen in de jaren 1905 — 

 1907 meer en meer belangstelling voor nieuwe koffiesoorten 

 ontwaakte, kreeg ook de excelsa daarvan haar deel. Waar- 

 schijnlijk is al deze door particulieren ingevoerde excelsa be- 

 trokken van de bekende zaaahandel-firma te Parijs Vilraorin- 

 Andrieux. 



§ 3. Verwantschap met Liberiakoffie. 



Zonder twijfel kan men de excelsa rekenen tot de groote 

 groep van de liberia-achtige koffiesoorten, al is zij ook door 

 meerdere kenmerken gemakkelijk van echte Liberia te onder- 

 scheiden. 



De bladeren van excelsa zijn grooter, broeder; de takken 

 dikker en grover; het duidelijkst ziet men het verschil bij de 

 bessen, die veel kleiner zijn dan bij Liberia, bij rijpheid effen 

 donkerrood worden, dus niet de eigenaardige kleuren, in fijne 

 stippeltjes en lijntjes verdeeld, van de Liberiabessen aannemen. 

 Ook de vorm van de bessen is karakteristiek: zij zijn gewoon- 

 lijk breed en afgerond; de grootste breedte ligt dicht bij het 

 boveneinde. In plaats van een harde, droge vruchtschil, als 

 bij Liberiabessen, vindt men bij excelsa een zachte schil en 

 een weeke, waterige pulplaag, zoodat de vruchten gemakkelijk 

 met de vingers zijn stuk te knijpen. 



De geheele bouw van den boom doet het meest aan dien 

 van Liberiakoffie denken. De stam wordt zwaar, staat recht 

 overeind en draagt tamelijk stijve takken, horizootaal uitge- 

 spreid en bij zware vruchtdracht neerhangend; het hout is 

 minder buigzaam dan bij robusta en het komt dan ook nog al 

 eens voor, dat er takken breken. Secundair hout ontwikkelt 

 zich rijkelijk. De bloesems ontwikkelen zich niet alleen op 

 het jonge hout, zooals bij robusta, maar ook op het oude, 



