— 214 — 



houtige deel van de takken. Men vindt niet zelden op oude, 

 afgedragen rossen weer nieuwe knopvorming. 



Aangezien de groeiwijze in veel opzichten met die van 

 Liberia overeenstemt, zal men bij den snoei ook goed doen 

 door de voor Liberiakoffie vroeger in zwang zijnde werkwij- 

 zen ttö volgen. Dus toppen op flinke hoogte, op 10 tot 12 

 voet; de wilde takken geregeld wegsnoeien, en desnoods, 

 om zware ocdertakken te krijger, met laag toppen beginnen. 



Door de zware ontwikkeling van het takstelsel en de bla- 

 derkroon heeft excelsa nog al last van het scheef zakken van 

 den stam. Wordt dit erg, dan verdient het aanbeveling, den 

 boom op stomp te kappen. Er komt dan weer spoedig een 

 wiwilan aan, waaruit.een nieuwe, rechte stam kan worden ver- 

 kregen. Door de boomen, als ze nog jong zijn, eerst laag te 

 toppen, en nadat zich een aantal zware ondertakken ontwik- 

 keld hebben, te laten doorschieten, kan men het scheefzakken 

 vermoedelijk ook tegengaan. 

 Met het oog op de neiging tot slenderigen groei is het raad- 

 zaam, de boomen, vooral in hun jeugd, niet te veel schaduw 

 te geven. Ook de stand van de aanplantingen op Bangelan 

 leert, dat een matige, of zelfs niet meer dan een lichte schaduw 

 voor excelsa het best is. 



In groeikracht overtreft excelsa de Liberia. Reeds bij een 

 jonge aanplant valt dit op, maar ook in oude aanplantingen 

 kan men buitengewoon zware boomen vinden. Onder de 

 importboomen op Bangelan komt er een voor, die, toen de 

 aanplant een jaar of acht oud was, als een donkergroene zuil 

 van een voet of dertig hoog recht naar boven groeide. Ook 

 drie- en vierjarige getopte aanplantingeu munten door zware 

 ontwikkeling uit. Met het oog op den forschen groei verdient 

 het aanbeveling, een plantverband te kiezen van minstens 

 12 bij 12 voet. Op Bangelan kan men er zich van overtui- 

 gen, dat tuinen, die 10 X ^0 staan, feitelijk te dicht geplant 

 zijn. 



Toen de ontdekker der excelsakoffie, Aug. Chevalier, nu 

 bijna twee jaar geleden, eene studiereis over Java maakte, 

 heb ik van die gelegenheid gebruik gemaakt om hem ver- 

 schillende aanplantingen van geïmporteerde excelsa te laten 



