— 215 — 



zien. Hij achtte de mogelijkheid niet uitgesloten, dat er andere 

 soorten of vormen, die nauw met excelsa verwant zijn, door- 

 heen loopen. Betrekkelijk dicht bij de streek, waar de excelsa 

 vandaan komt, vindt men het gebied, waar de hier onder den 

 naam Coffea Dylowskii ingevoerde soort inheemsch moet zijn. 

 Deze L'ybowski-koffie is ongetwijfeld zeer nauw met excelsa 

 verwant: er kan hierover nog niet veel gezegd worden, want 

 alle?, wat mij er over bekend is, ontleen ik aan wat bij twee 

 importboomen in den Cultuurtuin te Buitenzorg waar te ne- 

 men was. Deze beide boomen zijn goed van excelsa te onder- 

 scheiden, ten eerste door de lichter groene kleur van de bla- 

 deren, door de groote en vooral breedere en slappere bladeren, 

 — men kan ze het best als „flodderig" omschrijven — , en verder 

 door den eigenaardigen vorm van de vrucht, die meer lang- 

 werpig is dan bij excelsa, terwijl de grootste breedte ook ver 

 over het midden, dicht bij het boveneind ligt, waardoor de 

 bes er eenigszins peervormig uitziet. Laat ik er dadelijk bij- 

 voegen, dat de Dybowskikoffie, die in de laatste jaren, zij het 

 ook in kleine hoeveelheden, uitgedeeld is aan ondernemingen, 

 voor een groot deel waarschijnlijk uit hybriden bestaat van 

 Dybowski met excelsakoffie. Het is niet goed mogelijk, zulk 

 een kruisbestuiving te verhinderen, vooral omdat in klamboe 

 ingebonden takken tot nu toe weinig of geen vrucht hebben 

 gezet. De aanplantingen, die op Bangelan en op ondernemin- 

 gen uit het zaad van C. Dybowskii uit den Cultuurtuin te 

 Buitenzorg zijn opgegroeid, bevatten veel tvpen, die meer op 

 excelsa dan op Dybowskii lijken ; onder deze hybriden komen 

 soms bijzonder krachtige en tevens goed produceerende 

 boomen voor, en het is dus wel de moeite waard, er het oog 

 op te blijven houden, al was het slechts om ze later als 

 moederboomen voor entrijs te gebruiken. Nu het selectiestation 

 binnenkort veimoedelijk de beschikking zal krijgen overeen 

 eigen tuin, in het bijzonder ingericht voor de zaadwinning 

 van de laaglandculturen, zal van het kweeken van zuiver 

 zaad meer werk kunnen worden gemaakt. 



Ik heb getracht, de zaak van de variaties van de wilde 

 excelsa en Dybowskii-koffie tot klaarheid te brengen door 

 mij te wenden tot enkele der weinige Europeanen, die in het 



