— 218 — 



moederboomen, om zoodoende ententuinen voor zaadwinning 

 aan te leggen. 



Een tweede punt, dat bij de sterke variabiliteit van excelsa 

 de aandacht verdient, is de kans om onder de zaailingen van 

 boomen, die nabij Liberiakoffie stonden, hybriden te vinden. 

 Excelsa schijnt- betrekkelijk sterk aan bastaardeering onder- 

 hevig. Toen de eerste excelsa'd in Indië waren .ingevoerd, 

 v^as een aantal jonge boomen te Buitenzorg nabij Liberia's 

 uitgeplant. De eerste vier bessen, die ik van een dezer boomp- 

 jes plukte, werden te Buitenzorg uitgezaaid en gaven vier 

 bijzonder mooie, krachtige boomen, die kennelijk alle vier 

 bastaarden van excelsa met Liberia zijn. De bes is groot, 

 langwerpig, dik van schil als bij Liberia, echter gemakkelijk 

 te pulpen, zoóals ook bij excelsa het geval is. De bladeren 

 doen meer aan excelsa dan aan Liberia denken. De geheele 

 stand van de boomen is bijzonder forsch. Een kleine zaaiproef 

 ermede gaf een nakomelingschap, die uit allerlei tusschen- 

 vormen tusschen excelsa en Liberia bestaat, zoodat wel als 

 zeker zal mogen worden aangenomen, dat de vier moeder- 

 boomen hybriden zijn. Al zijn zij niet constant door zaad, 

 DU meer en meer het enten van hybriden weer op den voor- 

 grond begint te komen, zal het wel de moeite waard zijn, ook 

 zulke excelsa-hybriden voor het nemen van het rijs te ge- 

 bruiken. Bastaarden tusschen twee liberiaachtige soorten heb- 

 ben het groote voordeel, dat de beide ouders een geel markt- 

 product opleveren en de door hun vermenging ontstane hybride 

 dus ook zuiver gele bereide koffie geeft. Men vindt bij de 

 genoemde hybriden werkelijk de mooie gele kleur der Liberia- 

 koffie terug en niet het bonte product, dat de Java-Liberia- 

 bastaarden kenmerkt. 



Door de neiging om hybriden te vormen kan men bij alleen- 

 staande excelsa's, die dicht bij andere koffiesoorten zijn uit- 

 geplant, in de eerste plaats gehybridiseerd zaad verwachten. 

 Wanneer er onder de lezers mochten zijn, die op hun onder- 

 neming dergelijke op zich zelf staande, aan kruisbestuiving 

 met andere koffiesoorten blootgestelde excelsa's bezitten, dan 

 houd ik mij er voor aanbevolen, daarvan eens eenige zaden te 



