— 268 — 



deD, en hier en daar reeds doorgevoerd worden, die zich 

 slechts gronden op lichtvaardig getrokken conclusiën. 



Toen schr. ergens geplaatst werd, waar ladangbouw over- 

 wegend was en sawahbouw nog op betrekkelijk kleine schaal 

 gedreven werd. maakte hij alras kennis mot de verschillende 

 boude uitspraken omtrent de beide cultuurmethoden bij rijst- 

 teelt en ook met de consequentiën er van. Daarom rekende 

 hij het zich één der eerste plichten, het vraagstuk ladang- en 

 sawahbouw te onderzoeken, en te trachten, zoo niet tot klaar- 

 heid te komen, toch iets te kunnen bijdragen tot oplossing 

 er van. 



De onderzoekingen moeten zich bewegen op velerlei gebied. 

 De quaestie heeft een agronomische, een agrogeologische, 

 een klimatologische, een hydrologische, een tectonische, een 

 waterbouwkundige, een landhuishoudkundige, een nationaal- 

 en een politiek-economische zijde. Een landbouwkundige 

 voelt zich uit den aard der zaak het meest aangetrokken tot 

 de agronomische en de landhuishoudkundige zijden van het 

 vraagstuk. Het lag dus voor de hand, dat in de allereerste 

 plaats de meeste aandacht gewijd werd aan het verzamelen 

 van oogstcijfers. Dat kwam ook nog, doordat er ook over de 

 oogstuitkomsten van de zijde van niet-landbouwkundigen 

 met vrij veel zekerheid gesproken wordt, terwijl bij nader 

 onderzoek blijkt, dat de uitspraken ook hier zéér hchtvaardig 

 zijn. Zeer lichtvaardig, als de uitspraken blijken te berus- 

 ten op dictaten uit den studietijd i); nog vrij lichtvaardig, 

 ais men vage en steeds ongelijke mededeelingen van Inlanders 

 over bidangs, depa's, koelak's en gindings tracht te vertalen 

 en om te rekenen in kati's, picols en bahoe's; en weer meer 

 lichtvaardig, als oogen, meer gewend aan belastingkohieren, 

 processtukken en missiven, op schaarsche tochten langs sawahs 

 en op nog schaarscher over ladangs aan het taxeeren gezet 

 worden. 



Oogstcijfers zijn er bij een onderzoek van de quaestie ladang- 

 of sawahbouw noodig, en wel betrouwbare oogstcijfers. Deze 



1) Zoo o.a. was het geval, waar strijk en zet voor een geheele afdeeling 

 de opbrengst der ladangs op 17 picol per bahoe, en-die der sawahs op 20 ge- 

 rekend werd. 



