— 355 — 



ziekte een erfelijke eigenschap, of is hij het gevolg van bijzondere 

 omstandigheden, waaronder die planten zijn opgegroeid? 



Wij kunnen die vraag alleen beantwoorden door een rechtstreek- 

 sche proef, d.w.z. door na te gaan, hoe de nakomelingen zich ge- 

 dragen van die planten, die niet door de ziekte werden aangetast. 

 Blijken ook deze onvatbaar of weinig vatbaar voor de ziekte, dan 

 bestaat er kans, dat wij een uitgangspunt hebben voor een onvat- 

 baar (immuum) of weinig vatbaar ras. 



Dikwijls echter is de uitkomst anders. Zoo zijn bv. de wel is 

 waar nog weinig talrijke en niet ver doorgezette proeven om een 

 Liberia-type te verkrijgen, dat weinig vatbaar is tegen bladziekte, 

 nog niet met succes bekroond. En toch, hoe opvallend zijn dikwijls 

 in oude, geheel door bladziekte verwoeste Liberia-aanplantingen 

 die enkele exemplaren, die nog vol in blad staan en waaraan men 

 somtijds geen enkel Hemileia-vlekje vinden kan! Maar wanneer 

 men van zulke boomen zaaillingen en aanplantingen aanlegde, bleken 

 deze tot nu toe steeds veel vatbaarder dan de moederboomen: ook 

 de enkele (weinige!) enten-nakomelingen, die men van zulke boomen 

 heeft geteeld, toonden geen bijzonderen weerstand tegen bladziekte. 

 Men mag daarom wel aannemen, dat vele van die oude Liberia's, 

 die weinig van bladziekte te lijden hebben, hun weerstandsvermogen 

 te danken hebben aan bijzonder gunstige omstandigheden, waaron- 

 der zij zijn opgegroeid, al is het voor ons ook volkomen onver- 

 klaarbaar, wat dat voor gunstige omstandigheden geweest zijn, en 

 al schijnt het ons ook, dat zij in volmaakt dezelfde omstandigheden 

 verkeerd hebben als hun buren, die door bladziekte geheel te gronde 

 werden gericht. 



Echter mogen ons deze uitkomsten niet ontmoedigen. De proeven 

 zijn nog weinig talrijk geweest; zij zijn ook, voor zoover mij bekend, 

 nog niet op streng wetenschappelijke w'ijze genomen: en het wil 

 mij voorkomen, dat het zoeken naar een Liberia-ras, dat weinig 

 vatbaar is voor bladziekte, nog lang niet mag worden opgegeven. 

 Het feit, dat de vatbaarheid zeer afhankelijk kan zijn van uit- 

 wendige omstandigheden, maakt het vraagstuk der vatbaarheid in 

 vele gevallen zeer gecompliceerd. Bovendien maant het tot voor- 

 zichtigheid. Want het is reeds meermalen voorgekomen, dat een 

 variëteit, die men voor onvatbaar of weinig vatbaar hield, onder 

 nieuwe omstandigheden een vrij hoogen vatbaarheidsgraad bleek te be- 

 zitten. Zoo zijn sommige tarwe-soorten in de natuur schijnbaar onvat- 

 baar voor de meeldauw (Erysipne graminis), doch bij proeven in 

 de kas bleken zij gemakkelijk door meeldauw te worden aangetast. 



