— 393 — 



men — van elke soort hoogstens een paar tientallen — wer- 

 den dus genummerd, en van de mooiste nummers zaad uit- 

 gelegd en dochtertuinen gemaakt. Voor de zaadwinning 

 werd de bloei niet geïsoleerd. Ook van enkele moederboo- 

 men in den Cultuurtuin werden zaden gewonnen, op dezelfde 

 wijze, en daarvan kleine dochtertuinen aangelegd. Deze 

 dochtertuinen hadden een tweeledig doel. Zij moesten dienen 

 om daarin weer opnieuw de mooiste boomen uit te zoeken; 

 maar verder ook om de practische waarde van de zaad- 

 dragers, waarvan zij afstamden, te beoordeelen. Immers, 

 het komt er bij de bepaling van de waarde van een boom 

 als zaaddrager niet op aan, hoe deze zich zelf gedraagt, 

 maar hoe de groeikracht en de productie van de kinderen 

 is. In het algemeen zal men dien boom den besten zaad- 

 drager mogen achten, die de best pioduceerende kinderen geeft. 



Zoo kwam Bangelan gaandeweg in het bezit van een aan- 

 tal aanplantingen, telkens van één afzonderlijken moederboom 

 afstammend. Toen de robusta-achtige soorten m.eer en meer 

 gevraagd werden en de aanplantingen van deze soorten en 

 van robusta zelf op Bangelan over het algemeen een zeer 

 mooien stand en goede producties vertoonden, kwam de 

 wensch bij de planters op, van deze tuinen zaad te betrek- 

 ken. Er werd dus besloten, zaad voor de ondernemingen 

 beschikbaar te stellen tegen den gewonen prijs, die voor 

 zaadkoffie gerekend wordt. 



Het aantal aanvragen omvatte telkenjare eenige tientallen 

 pikols; in 1912 was het niet minder dan 80H pikol, daarna 

 liep het terug tot 57^ pikol in 1913 en 37H pikol in 1914. 

 In 1915 begint weer een stijging; rond 43 pikol. B:j derge- 

 lijke omzetten mag men zeker zeggen, dat de zaadtuinen in 

 een behoefte voorzien. Zoowel voor ondernemingen als voor 

 de inlindsche bevolking, zoowel voor Java als voor de Bui- 

 tenbezittingen wordt van Bingelan zaad besteld. Zelfs zijn 

 in de laatste jaren meermalen belangrijke zaadbestellingen 

 uit naburige koloniën — Britsch-Indië, Cej'lon, Indochina en 

 Philippijneu — ontvangen, waaruit blijkt, dat ook elders buiten 

 onzen archipel voor nieuwe koffiesoorten belangstelling bestaat. 

 Natuurlijk wordt ook aan zulke bestellingen voldaan. De 



