— 398 — 



klimaat voortvloeien, eenigszins uitvoerig behandeld, omdat 

 zij ons in het algemeen geleerd hebben, dat men zich, wil 

 men zich op de zaadteelt toeleggen, in de eerste plaats moet 

 afvragen : in welken tijd van het jaar heeft de planter het 

 zaad noodig? en in welken tijd van het jaar rijpt het zaad? 

 Toen er dan ook sprake van was, een nieuwen tuin te stich- 

 ten voor selectie van laaglandgewassen, in welks nabijheid 

 op den duur ook zaadtuinen zullen moeten komen, was de 

 eerste vraag bij de keuze van een geschikt terrein: hoe is 

 het klimaat? Tegen wanneer mogen wij hier den zaadoogst 

 verwachten? 



§ 4. Be thans gekiveekte soorten. 



Thans enkele mededeelingen over de koffie-soorten, die wij 

 op Bangelan kweeken. Men kan de nieuwe koffiesoorten in 

 twee groote groepen verdeelen: robustakoffie en verwanten, 

 en Liberiakoffie met verwante soorten. 



De robicsta-achtige trekken nog steeds vooral de aandacht 

 en leenen zich over het algemeen ook het best voor gemiddel- 

 de hoogte— 1500 tot 2500 voet boven zee — , terwijl de liberia- 

 achtige zich in het laagland beter thuis voelen. Zij kunnen 

 dan ook op Bangelan niet zoo goed gekweekt worden als in 

 lagere streken en vertoonen zich in den tuin niet in haar 

 volle kracht. 



Van de robusta-achtige zijn de volgende te noemen: 



Robusta-koffie. 



Wij hebben daarvan een aantal nummers, uitgezocht in een 

 kleinen aanplant van importboomen, die Bangelan direct uit 

 Brussel, van waaruit robusta verspreid is, verkregen heeft; 

 de invoer dateert van 1901. In later jaren zijn ook van 

 mooie importboomen op ondernemingen op Bangelan enten 

 gemaakt; deze collectie werd in 1912 begonnen; dochtertui- 

 nen zijn er pas in den laatsten tijd van aangelegd. Verder 

 is de collectie nu en dan nog eens uitgebreid met planten, 

 verkregen van afzonderlijke boomen op ondernemingen, 

 die in een of ander opzicht uitmunten; ook hiervan werd 

 echter nog geen hoeveelheid zaad van eenige beteekenis 

 verkregen. De voor zaadwinning gebruikte tuinen staramen 



