— 407 — 



van de proefvakken op verschillende plaatsen in den tuin 

 is laatstgenoemde duidelijker naar voren te brengen. Een 

 ander middel is het uitbreiden van den aanplant met enten- 

 tuinen, telkens van één boom afstammend, waarvan wij 

 dus zeker zijn, dat alle boomen dezelfde eigenschappen 

 bevatten als de moederboom. Het zou mij te ver voeren, 

 hier dieper op de beteekenis van deze werkwijze in te gaan, 

 te meer, waar eerst in het laatste jaar op Bangelan in die 

 richting begint gewerkt te worden. Eerst wanneer daar- 

 mede iets bereikt is, kan dit punt nader aan de orde worden 

 gesteld. 



Zooals wij reeds gezien hebben, zijn de dochtertuinen aan- 

 gelegd uit niet-geïsoleerd zaad, en we weten dus alleen zeker, 

 dat ze een uitmuntenden boom als moeder hebben gehad. 

 Sedert 1914 zijn echter telken jare ook kleine tuintjes be- 

 plant met zaailingen, die opgekweekt zijn uit zaad, dat van 

 geïsoleerde bloemen gewonnen is. 



Ieder jaar wordt thans van onze moederboomen een aantal 

 takken geïsoleerd; de zaailingen er van worden voor uitbrei- 

 ding van den aanplant gebruikt. Dit werk kan niet anders 

 dan langzaam vorderen; de vruchtdracht laat in de klamboe- 

 omhulling gewoonlijk te wenschen over en men krijgt uit elke 

 geslaagde bloem meestal niet meer dan één zaad. Is echter 

 later met behulp van deze nakomelingschappen een oordeel 

 over de boomen als zaaddragers te vellen, dan kan gemakke- 

 lijk worden overgegaan tot aanleg van geïsoleerde ententui- 

 nen, telkens van één boom afstammend, en het zaad van zulk 

 een boom dus in elke gewenschte hoeveelheid worden gepro- 

 duceerd. 



Ook thans is de moeite, welke het gescheiden houden der 

 afstammelingen van de afzonderlijke boomen meebrengt, reeds 

 ruimschoots beloond. Het is nl. opvallend, dat men van som- 

 mige moederboomen bijzonder uniforme zaaisels krijgt. Vele 

 tuinen op Bangelan staan in uniformiteit ver boven hetgeen 

 men gewoonlijk op ondernemingen vindt. Van andere kan 

 dat niet worden gezegd; bij de excelsanumraers vertoonen 

 veelal in eenzelfden tuin de boomen, wat betreft besgrootte 

 en habitus, sterke verschillen; echter niet in algemeenen stand 



