— 458 — 



de gemiddelde opbrengst van het veld in percenten van deze 

 gemiddelde opbrengst, en deze waarde vi^ordt in percenten van 

 de werkelijke opbrengst afgetrokken of wel er aan toegevoegd. 



Door een paar voorbeelden wordt de wijze van werken ver- 

 duidelijkt, waarbij gebruik gemaakt wordt van een methode 

 door Harris (The American naturalist 49 blz. 430, zie referaat) 

 aangegeven om den graad van ongelijkheid van een veld vast 

 te stellen. Zoo vinden zij bij een proefveld van Montgomery 

 (Nebr. Agr. Exp. Sta. 25th Ann. Rpt 1910 — 1911 blz. 164), 

 bestaande uit 224 veldjes, alle beplant met dezelfde tarwesoort, 

 voor het verband tusschen de verkregen opbrengsten van de 

 veldjes afzonderlijk en die van de combinaties van 4 bij elkaar 

 liggende veldjes 



r = -f- 0.358 ± 0.039 

 terwijl dit verband voor de volgens hun methode gecorrigeerde 

 opbrengsten bedraagt 



r = -f- 0.111 +.0 045 

 waaruit zou blijken, dat de gecorrigeerde waarden beter betrouw- 

 baar zijn dan de oorspronkelijke opbrengstcijfers. 



Het wil referent voorkomen, dat deze wijze van werken 

 slechts zelden zal zijn toe te passen : alleen wanneer de vrucht- 

 baarheid geleidelijk in de twee loodrechte richtingen afneemt, 

 hetgeen niet dikwijls voorkomt. Past men haar in andere 

 gevallen toe, dan is de mogelijkheid niet uitgesloten, dat men 

 onjuiste conclusies trekt, dat men sommige berekende waarden 

 betrouwbaar vindt, die het in werkelijkheid niet zijn. 



(Jok het gebruik van slechts 4 parallelveldjes voor elke 

 variëteit op een proefveld met 99 vakken, waarbij deze 4 

 veldjes slechts in een bepaald gedeelte van het veld komen 

 te liggen, is zeker niet goed, en de aangegeven methode, 

 waarbij de veranderingen in vruchtbaarheid van het gchecle 

 veld in rekening worden gebracht, zal zeker tot onjuiste 

 resultaten aanleiding geven. 



Beter is het, een gering aantal variëteiten in een proef sa- 

 men te brengen (zij gebruiken 23 soorten in één proef!) en 

 het aantal parallelveldjes groot te nemen. 



d.j. 



