— 470 — 



baarst is echter wel het stroomgebied van de Kampar en 

 van de Rokan, misschien dat dat van de Indragiri iets beter is. 



Behalve dan op de afzettingen onmiddellijk langs de rivier, 

 werd hier uitsluitend geladangd. Van sawahaanleg wilde 

 de bevolking niets weten. En 't zal nu blijken, dat dit niet 

 ten onrechte is. Ook de armste gronden hier zijn nog bedekt 

 met min of meer ijl bosch en beloekar, en 't spreekt van zelf, 

 dat er nog altijd wat humusvorming plaats vindt. Bij 't la- 

 dangen nu wordt deze geringe huraushoeveelheid benut voor 

 een padioogst en daarna 't terrein verlaten. Zoodra men 

 echter deze terreinen wil gaan bevloeiïen, komt er absoluut 

 niets van. In de eerste plaats bevat de grond niets (dr. Mohr. 

 constateerde volkomen afwezigheid van verweerbaar mate- 

 riaal), terwijl 't water niets bevat dan zure humusstoffen. 

 Depadi zou dus al niets opleveren door voedselgebrek, als 

 ze nog niet zwaar mentek ziek werd door de zure reactie. 



Ik kon dit prachtig constateeren bij een nieuw sawahcom- 

 ples bij Bangkinang, waarover ik adviseerde het te abandon- 

 neeren. 



'c Is dus geen wonder, dat de bevolking in heel dit com- 

 plex van een reuzenoppervlakte, niets moet hebben van 

 sawahs en bij 't ladangen blijft. Al geven deze ladangs dan 

 ook al niet veel, ze geven toch iets, en dat zouden sawahs 

 hier nog niet eens doen. Voor heel deze streek is dus nooit 

 iets te verwachten van natten rijstbouw. En zoo zullen er 

 ongetwijfeld, niet alleen op Sumatra, maar ook b. v. op Bor- 

 neo, Celebes, Cerara enz. veel meer streken zijn. 



Evenwel zijn er ook gronden genoeg, waar uit een technisch 

 oogpunt natte rijstbouw zeer wel mogelijk zou zijn, maar 

 toch niet toegepast wordt, en waarbij pogingen tot invoering 

 der sawahcultuur toch op niets zijn uitgeloopen. Nu is het naar 

 mijne nieening gansch niet onmogelijk, dat dit hierdoor komt, 

 dat men een economisch verkeerd sawahs^^'steem heeft ge- 

 kozen. Ik hoop dit hieronder nader toe te lichten, en wel 

 door hier een aantal waarnemingen te publiceeren, die 

 misschien ook eenig licht kunnen werpen op 't ontstaan van 

 den natten rijstbouw. 



