— 473 — 



iegt dit op een rijtje van enkele M. lengte. Dit doet hij op 

 vier plaatsen, die twee aan twee min of meer loodrecht op 

 elkaar staan. Hij heeft nu een sawah piring verkregen van 

 enkele vierkante meters; deze wordt nog wat genivelleerd en 

 het losgekrabde gras wordt met modder bedekt en vormt nu 

 een pematang. Op deze wijze worden nu tal van kleine 

 pirings gemaakt, die alle in rechte rijen komen te liggen. 

 Bij den aanleg stoort men zich niet aan den vorm van hefe 

 terrein, zoodat een pas bewerkte sawah, van boven gezien, 

 een groot dambord gelijkt, 'tis dus een wijze van terrasseeren, 

 als voor de koffie op Bangelan geschiedt, en de pirings zijn 

 niet grooter. 



d. Si Pirok (Tapanoeli). De pirings zijn hier niet grooter en 

 vertoonen dezelfde eigenaardigheden. Ook zijn de pematangs 

 slechts enkele c.M. hoog en breed, maar ze zijn permanent 

 en worden dus niet ieder jaar opnieuw van onkruid gemaakt. 



e. Mandailing (Tapanoeli). Ook hier vindt men nog kleine 

 pirings met kleine, doch permanente pematangs. Dikwijls 

 is hier de dambordenaanleg nog goed te zien, maar op plaat- 

 sen, waar het terrein gelegenheid bood, zijn verscheidene 

 vierkante vakjes tot een grootere piring van meer onregel- 

 matigen vorm samengevoegd. 



Dit zelfde kan men ook zien in de groote vlakten van 

 Rao en van L. Sikaping en Bondjol (3. W. K.), 



f. Agam, Fort v. d. Capellen, Padang Pandjang enz. Deze 

 streken vormen de kern van Sumatra's Westkust, zijn dicht 

 bevolkt en zeer vruchtbaar. Hier vindt men een sawahaan- 

 leg, die geheel en al overeen komt met die in de Preanger, nl. 

 zooveel mogelijk groote pirings en terrasseering volgens de 

 hoogtelijnen van 't terrein. Gewone bevolkingsbevloeiïng. 



Ik hoop straks nader hierop terug te komen, maar meen 

 reeds nu er op te mogen wijzen, dat uit deze gegevens een ont- 

 wikkeling van zeer extensief tot intensief duidelijk is te zien. 



Evenwel lang niet overal zal de ontwikkeling zijn gegaan 

 als uit 't bovenstaande zou kunnen volgen. Ik wil daarom 

 hier ook even wijzen op wat ik waarnam op 't eiland Samo- 

 sir, in het Tobameer. 



Dit eiland is vrij dicht bevolkt en arm aan stroomend 



