- 481 — 



Stel, nu wordt het tekort veranderd in een surplus. Dan 

 betrekt B. Taro al zijn rijst uit Angkola en Mandailing, de 

 rest gaat naar Si Bolga. De prijs te B. Taro is dus niet 

 langer die van importrijst 4- transport, maar van icaportrijst 

 verminderd met dat bedrag, 't Verschil is dus tweemaal 

 de transportkosten en dat is in dit geval + ƒ 3 per picol. 

 Ook de pryzen in Mandailing en Angkola zullen dan met 

 dit bedrag dalen. Veronderstellen we nu, dat men thans 

 gemiddeld 20 pic. beras ontvangt van de bouw en door 

 intensiveering van 't bedrijf 25 picol, en dat de prijs thans 

 7 gulden is, dan is 't gevolg van die intensiveering, dat 

 de opbrengst in natura met 25 % toeneemt, maar de waarde 

 er van met ongeveer 30 pet. vermindert. 



Nu zal men zeggen, dat dan de transportmiddelen verbeterd 

 moeten worden. Maar dan komt onmiddellijk de vraag, wel- 

 ken invloed dit heeft op de transportkosten, en bovendien, 

 of er een voldoend transport is te verwachten om het in 

 de transportverbetering gestoken kapitaal, na afschrijving 

 en exploitatiekosten, een behoorlijke rente te doen opleveren. 

 En in de meeste gevallen is dit niet zoo. 



En zoo zijn er met enkele variaties honderden gevallen 

 van denzelfden aard op de Buitenbezittingen. Er zijn tal 

 van streken, waar of irrigatie technisch zeer goed mogelijk 

 is, of de bestaande sawahcultuur technisch veel is te vei- 

 beteren, maar waar 't economisch geen winst beteekent, dik- 

 wijls absoluut onmogelijk is. 



In dergelijke conflicten mag naar mijne meening de staat 

 zijn idee van productieverhooging niet doorvoeren, tenzij de 

 staat zelf de kosten voor zijn rekening neemt en eventueel 

 door 't heffen van invoerrechten, desnoods plaatselijk, inten- 

 siveering mogelijk maakt. In elk geval mag nooit 't gevolg 

 zijn een verminderde rentabiliteit van 't bedrijf. 



VI. 



Welke practische gevolgen zijn nu aan een en ander 

 verbonden ? 



In de eerste plaats deze : dat met een machtwoord deze kwes- 

 tie niet wordt opgelost, maar hoe langer hoe meer vertroebeld. 



