— 542 — 



van landbouwkundigen in de verschillende residenties, die 

 gegevens konden verzamelen omtrent den landbouw van 

 hun ressort en daardoor met de behoeften daarvan vertrouwd 

 konden geraken. Hiermee echter was nog geen contact ge- 

 komen met de massa. De tweede stap bestond in de reor- 

 ganisatie van de Middelbare Landbouwschool te Buitenzorg, 

 waardoor men de beschikking kreeg over een corps inland- 

 sche landbouwkundigen. Deze vormen de verbinding met de 

 bevolking en hun invloed konden ze beginnen uit te oefenen, 

 toen de derde stap werd gedaan door de oprichting der in- 

 landsche landbouwscholen. 



Tot zoover loopt de ontwikkeling vrijwel parallel met 

 die in Holland. De opleidingsinrichting te Buitenzorg is 

 voor de inlandsche wereld, wat Wageningen is voor 't ge- 

 heele rijk, en de landbouwscholen, die thans op vele plaat- 

 sen reeds zijn verrezen, komen overeen met de Holland- 

 sche landbouwwinterscholen, althans in vele opzichten. Zeer 

 terecht ging men uit van de gedachte, dat de inlandsche 

 landbouw niet in de eerste plaats behoefte heeft aan toe- 

 passing van de wetenschap als zoodanig op 't landbouwbedrijf, 

 dat dus b. v. bemestingsleer, veevoeding enz. niet die plaats 

 bij 't onderwijs hier innemen als in Holland. Ware er toch 

 hier evenals daar alleen sprake van beter wetenschappelijk 

 inzicht te brengen aan den landbouwer, dan had het onder- 

 wijs aan de inl. landbouwscholen zuiver theoretisch kunnen 

 zijn. Maar men begreep wel, dat 't hier allereerst ging om 

 de invoering van betere methoden, betere werkwijzen, ja 

 voor een groot deel om 't methodisch leeren werken zelf. 

 Voor een groot deel zou de landbouwschool hier moeten 

 dienen om onderwijs te geven in het ambacht van den land- 

 bouwer, veel meer dan in de theoretische grondslagen van 

 het bedrijf. Vandaar, dat men, evenals in Holland bij 't tuin- 

 bouwonderwijs, een groote plaats inruimde aan de practische 

 werkzaamheden zelf, en dat aan iedere school een klein 

 bedrijf verbonden werd. 



Hierbij kwam nog een kwestie van, laten we zeggen, min 

 of meer ethischen aard. Geheel anders toch dan op 't platte 

 land in Holland is 't landbouwbedrijf hier nietineere. Waar 



