— 543 — 



een HoUandsche boer zich voelt als een vrij man, die „boer" 

 als een eerenaam beschouwt, die zijn bedrijf uitoefent met 

 ambitie altijd, met hartstocht dikwijls, hunkert hier ieder 

 naar een pangkat en is 't landbouwerzijn een vernedering. 

 Het practische arbeiden zou misschien ook kunnen helpen 

 om dit vooroordeel langzamerhand te doen verdwijnen. 



Evenwel, er is ook verschil tusschen de tuinbouwwinter- 

 school en de inl. landbouwschool. In Holland heeft men 

 hoofdzakelijk te maken met kinderen van landbouwers, die, 

 als het eenigszins kan, zelf landbouwer zien te worden. Ik 

 weet wel, dat ook sommigen van deze geen laodbouwer wer- 

 den, maar hier of daar een betrekking zochten. 't Motief was 

 echter ook dan minder de zucht naar een baantje dan wel 

 gebrek aan bedrijfskapitaal of gebrek aan boerderijen. 



Geheel anders is het hier. Ik geloof niet te veel te zeggen, 

 als ik beweer, dat de meeste inlandsche jongelui naar de land- 

 bouwschool komen met het vooruitzicht, later hier of daar 

 een pangkat te krijgen. Lukt dat na eenigen tijd niet meer, 

 dan verloopt de school. 



Met de oprichting der inl. landbouwscholen zijn we dus 

 nog geenszins genaderd tot het einddoel: bereiking van de 

 groote massa. Uitbreiding van 't aantal dezer scholen kan 

 de oplossing niet geven, ten eerste al om de groote kosten 

 en 't personeelgebrek, maar bovendien ook omdat 't onder- 

 wijs hier al weer al te hoog staat. 



Men moest dus uitzien naar andere middelen, En bij dit 

 uitzien naar andere middelen volgde men te veel het Hol- 

 landsche voorbeeld en verviel nu in een inconsequentie ten- 

 opzichte van het tot nu gevolgde systeem. 



Waar in Holland met behulp van de onderwijzers op dit 

 gebied zooveel is bereikt, wilde men ook hier hetzelfde zien 

 te bereiken met de Inl. onderwijzers. Als eerste stap in deze 

 richting is aan te merken de invoering van het landbouwon- 

 derwijs op de kweekscholen. De bedoeling was, vooral bij de 

 Inl. jongelui voor dit vak ambitie te wekken, zoodat ze 

 later neiging zonden gevoelen tot het behalen van eene akte. 

 Aanvankelijk werden de lessen aan de kweekscholen gegeven 

 door de landbouwleeraren, maar na de instelling van een 



