— 547 — 



plaats van allerlei oude hikajat? Waarom zou het reken- 

 onderwijs niet kunnen geven allerlei berekeningen over be- 

 reiding van coprah, over transportkosten, over opbrengstbe- 

 rekening enz. in plaats van de tegenwoordig veelal gebruike- 

 lijke onwezenlijke opgaven ? 



In 't kort, laat mij mogen zeggen met een variant op 

 een bekende uitdrukking: het geheele onderwijs, het Holl. 

 Inlandsch uitgezonderd, moet zijn „issu de l'agronomie". 



Maar opdat de onderwijzers deze, tot nu toe voor hen 

 geheel vreemde richting van 't onderwijs tot haar recht kunnen 

 laten komen, is 'ö noodig, dat zij een iets meer dan opper- 

 vlakkige kennis hebben van den landbouw zelf. 



En daartoe is invoering van landbouwonderwijs op de 

 Normaalscholen een eerste eisch. Hoe dit onderwijs daar 

 zou moeten zijn, is een andere vraag, die ik hier thans niet 

 beantwoorden wil. Maar zeker is men er niet klaar mee 

 het landbouwonderwijs daar als aanhangsel er aan toe te 

 voegen. Ook hier zal een doordringen van alle daarvoor 

 in aanmerking komende vakken met de zoo even ontvouwde 

 idee noodzakelijk zijn. 



Evenwel, ook na al deze veranderingen moet men niet 

 gaan trachten, de onderwijzers weer te gaan betrekken in 

 het eigenlijke vakonderwijs. Bij hun gewoon lager onderwijs 

 kunnen ze voldoende prestoeren om ons vakonderwijs mo- 

 gelijk te maken en kans van slagen te doen hebben. En 

 dat is noodig, maar ook voldoende. 



Hoe kunnen we dan wel verwachten ons doel te bereiken ? 

 M. i. alleen door het gekozen systeem consequent af te 

 werken. Ook het elementair landbouwonderwijs practisch. 



Waar de thans bestaande landbouwscholen aansluiten bij 

 de 2e kl. Inl. school, kan het elementair landbouwonderwijs 

 aansluiten bij de desaschool. 



Ik stel me de regeling, waarmee in mijn ressort thans 

 een begin wordt gemaakt, en waarmee de heer Stenvers 

 reeds bezig is, als volgt voor : 



In de nabijheid van bepaalde, daartoe gunstig gelegen 

 desascholen (b. v. in ieder onderdistrict één) wordt een 

 terrein, waarvan een gedeelte sawah, bestemd voor land- 



